ماورای زمین وجهان
ماه، همسایهای که وجود آن برای زمین منشأ بسیاری از تحولات همچون، تاثیر بر مدت زمان گردش زمین به دور خود، گردش منظم زمین به دور خورشید، جزر و مد و حرکت تقدیمی است. رصد ماه کامل بسیار لذت بخش است، لذتی که تجربه آن برای بسیاری از رصدگران جالب و تازه به نظر میآید. اگر چه موقعیت مناسبی برای رصد کوهها و درههای سطح ماه، اکتشاف گودالهای تازه تشکیل یافته از برخورد سنگهای آسمان و .... نیست ولی بهترین فرصت برای رصد كل عوارض ماه در یك شب است. ماه كامل، زمانی رخ میدهد كه از دید ناظر مركز خورشید، زمین و ماه بر روی یك صفحهی شمالی جنوبی كه عمود بر صفحهی دایرةالبروج است، واقع شود. در واقع اگر ماه بر روی دایرةالبروج قرار گیرد علاوه بر ماه كامل شاهد یك ماهگرفتگی نیز خواهیم بود. ماه جمادی الاول 1429 در روز سه شنبه 31 اردیبهشت ماه به صورت کامل دیده خواهد شد. این رویداد در ساعت 6 و 41 دقیقه صبح این روز رخ خواهد داد. البته در آن هنگام ماه در ایران غروب كرده است ولی پیش از غروب، منظرهی زیبای غروب ماه كامل را از دست ندهید. در جدول زیر فهرستی ار ماه كامل را تا پایان سال جاری مشاهده میكنید. تاریخ (سال 1387) زمان سهشنبه 31 اردیبهشت 06:41:22 چهارشنبه 29 خرداد 22:00:29 جمعه 28 تیر 12:29:05 یكشنبه 27 مرداد 01:46:27 دوشنبه 25 شهریور 13:43:23 سهشنبه 23 مهر 23:32:27 پنجشنبه 23 آبان 09:47:20 جمعه 22 آذر 20:07:09 یكشنبه 22 دی 06:56:46 دوشنبه 21 بهمن 18:19:10 چهارشنبه 21 اسفند 06:07:45 زمان محاسبهی نیمهی اول سال بر حسب ساعت تابستانی است و در ماههایی كه به رنگ زرد مشخص شدهاند، ماهگرفتگی رخ خواهد داد. منبه:پایگاه خبری ماهنامه ی نجوم رصد مقارنه در آسمان شب همواره زیبا بوده است ولی بسیاری از مقارنههای زیبا ممكن است در نزدیكی خورشید رخ دهد و اقبال دیدار آن را از رصدگران تیزبین آسمان شب بگیرد. ولی با پیشرفت تكنولوژی و ارسال ماهوارههای مختلف برای رصد و مطالعه بر روی خورشید این امكان را فراهم است تا مقارنههای زیبا را در حضور خورشید نیز مشاهد نماییم. تصویر 1: تصاویر زندهی فضاپیمای سوهو که هر ساعت در اینترنت به روز رسانی میشود برای دریافت تصاویر میدان دید باز سوهو به این لینك مراجعه کنید. منبع:اسمان پارس اگر سياهچاله يك كتاب را ببلعد چه اتفاقي براي اطلاعات درون كتاب رخ مي دهد؟ آخرين پژوهش گروهي از فيزيكدانان عنوان مي كند كه سياهچاله نهايتا در آينده اي دور تمامي محتويات كتاب را به بيرون پرتاب مي كند. حتي يك سياهچاله نمي تواند اطلاعات را نابود سازد. بنظر مي رسد كه اينشتين عنوان مي كرد كه اطلاعات مي تواند نابود شود. هر چيزي كه به درون سياهچاله سقوط كند محكوم به فنا است زيرا بر اساس نسبيت عام به يك "تكينگي" در فضا- زمان مواجه مي شود. در محيط تكينگي گرانش بينهايت است و در نتيجه تمامي ساختارها نابود مي شوند. مي توان تكينگي را لبه كيهان در نظر گرفت ، بنابراين هر چيزي كه با آن برخورد كند ديگر وجود ندارد. آبهي آشتكار فيزيكدان نظري از دانشگاه دولتي پنسيلوانيا مي گويد" فضا-زمان نسبيت عام در محيط تكينگي به آخر خط مي رسد و ديگر وجود ندارد." در دهه 1970 استفان هاوكينگ عنوان كرد كه سياهچاله ها "نشت" مي كنند. اما در اواخر دهه 1990 ، اين نظريه هاوكينگ به دليل اينكه با مكانيك كوانتمي دچار مشكل شد طرفداران خود را از دست داد. نظريه اي كه بتازگي توسط آشتيكار و همكاران وي مطرح شد مي گويد كه فضا زمان بزرگتر از آن چيزي است كه تصور مي شد و بنابراين جائي براي ظهور مجدد اطلاعات وجود دارد. آشتكار مي گويد" اينكه بنظر مي رسد اطلاعات از بين مي رود فقط به اين دليل است كه ما به بخش محدودي از فضا-زمان واقعي مكانيك كوانتمي نگاه مي كرديم. زمانيكه گرانش كوانتومي را در نظر مي گيريم ، آنگاه فضا-زمان بسيار بزرگتر مي شود و بنابراين در آينده اي دور و در آن سوي آنچه كه قبلا انتهاي فضا-زمان تصور مي شد جائي براي ظهور مجدد اطلاعات وجود خواهد داشت. آشتكار بر اين باور است كه فضا-زمان زنجيروار نيست بلكه از اجزا تشكيل دهنده انفرادي ساخته شده است. وي مي گويد كه فضا-زمان مانند يك ساختار است كه اگر چه پيوسته بنظر مي آيد اما از رشته هاي انفرادي تشكيل شده است. نوري كه از نزديك يك سياهچاله عبور مي كند آنچنان به شدت خم مي شود كه منجر به از بين رفتن آن مي شود و ديگر هرگز مشاهده نمي شود. اين واپيچش در شالوده فضا-زمان اگر چه به سختي قابل درك است اما اساس ايده هاي عجيب ديگري مانند سفر در زمان است. شخصي كه قصد دارد به يك بعد ديگر برود ، فقط مي بايد درون يك واقعيت كه به شدت خم شده و تكينگي نام دارد وارد شود تا بدون آسيب در بعد ديگر ظاهر شود. در نهايت ، سياهچاله طي فرايند تابش هاوكينگ بخار مي شود و اطلاعات دوباره ظهور مي كنند. بطور فرضي ، با جمع آوري و آناليز اين تابش ، احتمالا مي توان اطلاعاتي را كه به درون سياهچاله سقوط كرده را مشخص كرد و حتي شايد بتوان هر كتابي كه به درون سياهچاله فرو رفته را بازخواني كرد. آشتكار مي گويد" اگر ما جزئيات گرانش كوانتومي را بدانيم ، مي توانيم بطور نظري نمايش را به عقب برگردانيم و دقيقا بگوئيم كه سياهچاله چگونه شكل گرفته است. " اما عملا چند مشكل وجود دارد. تابش هاوكينگ آنقدر ضعيف است كه تبخير يك سياهچاله با يك اندازه متوسط زمان بينهايت زيادي بطول مي انجامد، شايد طولاني تر از عمر فعلي كيهان. و اگر چه اصولا اطلاعات موجود هستند اما از رمز خارج كردن آن بطور غير قابل تصوري پيچيده خواهد بود. منبع: اسمان پارس با توجه به سابقه خوب دانشجويان و گروه نجومی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تفت در زمينه فعاليتهای نجوم و رؤيت هلال و فعاليت هاي زياد در اين زمينه و همچنین پيگیری مسئولين محترم دانشگاه خصوصاً رياست محترم دانشگاه آقای دکتر جواهری، عمليات ساختاولين رصدنمای ايران در محل دانشگاه شروع شده است. لذا انتخاب نام این مجموعه نجومی (رصدخانه-آسمان نما) به مسابقه گذاشته شده است. ** نام پیشنهادی می تواند يکی از خصوصيات زير را داشته باشد: 1- تداعی کننده يکی ازپديده های نجومی، اجرام سماوی، دانشمندان جهانی نجوم و ... باشد. 2- تداعی کننده نام دانشمندان و يا موضوعات اصيل نجومی ايرانی باشد. 3- تداعی کننده خصوصيات يزد، تفت و يا دانشگاه آزاد اسلامی واحد تفت باشد. به فردی که نام منتخب را پیشنهاد کرده باشد هديه ای نجومی شامل یکسال اشتراک مجله نجوم و تعدادی نرم افزار، فیلم و کتاب های نجومی از طرف رياست دانشگاه تقديم می شود و همچنین نام فرد برنده در تاريخ ساخت رصدخانه - آسمان نما به ثبت خواهد رسيد.پیشنهادات خود را به همراه مشخصات کامل خود به ایمیل atilaporo@yahoo.com حداکثر تا تاریخ بيستم خرداد ماه 1387 ارسال نمایید. رصدنما چیست؟ تاکنون برای ساخت آسمان نما و رصدخانه نیاز به دو گنبد و ساختمان جداگانه بوده لذا جهت کاهش هزینه ها گنبد های آسمان نما و رصدخانه در زیر یک گنبد دوکاره جمع شده است. این گنبد به ابتکار شرکت همراز آسمان شیراز و برای اولین بار در دانشگاه آزاد اسلامی واحد تفت احداث خواهد شد. سه مشخصه بارز رصدنما عبارتند از: 1- این گنبد به قطر بیش از هفت متر و از جنس کامپوزیت می باشد. استفاده از کامپوزیت با توجه به وزن کم، استحکام فوق العاده، عدم داشتن هرگونه پوسیدگی و خوردگی در طول زمان، عدم رطوبت پذیری، ضد غبار بودن، داشتن کمترین انقباض و انبساط در برابر سرما و گرما و ... کاملا برتر از انواع فلزی و فایبرگلاس آن می باشد. 2- حداقل چهل نفر می توانند در روز و زمان هایی که رصدخانه فعال نیست از آسمان نما استفاده نمایند. در واقع رصدنما مجموعه ای نجومی است که می تواند در طول روز و شب (حتی در مواقع ابری بودن آسمان) پذیرای علاقمندان به نجوم باشد. 3- با توجه به قطر گنبد امکان استفاده از دستگاه آسمان نمای پیشرفته تر و تلسکوپ بزرگتر در آینده وجود خواهد داشت. منبع:پارس اسکای امير حسن زاده* منبع:اسمان پارس نام خدا دکتر ابوالقاسم غفاری دکتر ابوالقاسم غفاری، از برجسته ترین دانشمندان ایرانی در حوزه علوم ریاضی، فیزیک و صنعت فضاست. ایشان نخستین ایرانی راه یافته با سازمان فضایی آمریکا، ناسا می باشد. دکتر غفاری تنها خارجی حاضر در پروژه بزرگ آپولو بوده است. پیش از آن نیز در زمینه علوم ریاضی و فیزیک، فعالیت های فراوانی به انجام رسانیده است که یکی از برجسته ترین آنها، همکاری با پروفسور اینشتین در زمینه نظریه وحدت میدانها (نظریه ای که سالها ذهن دانشمندان را به خود مشغول داشته است و تلاشی است در جهت یگانه کردن کل نیروهای جهان هستی) می باشد. پس از آن، در دانشگاه های لندن و آکسفورد، به حل مسائل پیچیده فیزیک مشغول شد و نسبیت را نیز در دانشگاه آکسفورد نزد پروفسور میلن، فراگرفت. در سال 1339، به دعوت دانشگاه هاروارد، به آنجا نقل مکان کرد و تحقیقاتی را در زمینه معادلات دیفرانسیل و نیز حل مسائل دینامیک گازی به انجام رسانید. در این مدت همچنین بعنوان عضو موقت انستیتو مطالعات پیشرفته در پرینستون و نیز دستیار تحقیقاتی ریاضیات در دانشگاه ایالتی پرینستون انتخاب گردید. در سالهای 1340 و 1341، با پروفسور آلبرت اینشتین در رابطه با نظریه وحدت میدانها فعالیت کرد و همزمان، با پروفسور مورس و لفچز در رابطه با معادلات دیفرانسیل در ابعاد بزرگ کار کرد. در 1341 بار دیگر به ایران بازگشت و به تدریس معادلات دیفرانسیل در دانشگاه تهران پرداخت. در 1347 رساله پروفسوری خود را در زمینه ریاضیات و استاتیک در دانشگاه واشنگتن ارائه داد و از 1337 تا 1341 در این دانشگاه به تدریس معادلات دیفرانسیل پرداخت. در 1343، تحت عنوان دانشمند هوافضا به پایگاه فضایی Goddard ناسا نقل مکان کرد. پس از آن به پروژه عظیم آپولو پیوست و به انجام محاسبات مربوط به مسیر انتقال کپسول حامل انسان به مدار ماه پرداخت. و در سال 1351، از ناسا بازنشسته شد و تحقیقات خود را در زمینه دینامیک های ستاره ای و کنترل ماموریت های بین سیاره ای ادامه داد. او در 1348 به پاس خدماتش در جریان ماموریت آپولو -11 از طرف نیکسون، رئیس جمهور وقت ایالات متحده، مدال افتخار دریافت کرد. ایشان همچنین در پروژه جنگ ستارگان نیز فعالیت هایی را به انجام رسانیده اند.دکتر غفاری هم اکنون در آمریکا ساکن بوده و همچنان به انجام تحقیقات علمی در سن 101 سالگی می پردازد. گروه نجوم شفق تصمیم گرفت تا در مصاحبه ای ویژه با پروفسور غفاری، به سراغ سالهای فعالیت ایشان در ناسا در زمان انجام پروژه عظیم آپولو برود. بخشی از این مصاحبه را می توانید در اینجا مشاهده کنید. - آقای دکتر از راهیابی به سازمان فضایی آمریکا برای ما توضیح دهید بله، یک کنگره بین المللی است که هر ساله در یکی از شهرهای اروپا یا آمریکا تشکیل می شود، من در همه این کنگره ها شرکت کردم. اولین کنگره ای که من در آن شرکت کردم در سال 1950 در دانشگاه هاروارد و آخرین آن هم در سال 1972 در ونکوور کانادا بود و کنگره های دیگری هم بود که هر 4 سال یکبار برگزار می شد و آشنایی من با این موضوعات، از این کنگره ها آغاز شد. زمانی که در سال 1956 به آمریکا رفتم، به اداره استاندارد آنجا منتقل شدم و در آنجا با شخصی به نام دکتر Hugh Dryden (معاون پیشین ناسا؛ امروزه یکی از پایگاه های ناسا به احترام وی، Dryden نامیده شده است) آشنا شدم. زمانی که ناسا تشکیل می شد، از عده زیادی جهت همکاری دعوت کردند که Dryden نیز مرا به ناسا دعوت کرد. - آقای دکتر از سالهای فعالیت خود در ناسا برای ما بگویید. ناسا، 8 شعبه داشت که شعبه مربوط به موشک های فضایی، در ایالت آلاباما قرار داشت و ریاست آن را دکتر ورنر فون براون (پدر موشک های فضایی آمریکا) عهده دار بود. در این بخش قریب به 40 آلمانی با تابعیت آمریکایی فعالیت می کردند. من در یکی از سخنرانی های فون براون در واشنگتن با او آشنا شدم. او پس از کار در آلاباما، معاونت ناسا را به عهده گرفت و پس از آن نیز به نیویورک نقل مکان کرد و مدیر یک کمپانی ساخت هواپیماهای F-14 شد. در این مدت همچنین سفری به تهران داشت که در آن با شاه ایران ملاقات کرد و رایزنی هایی را درباره فروش این نوع هواپیماها به ایران انجام داد. البته این کار به آسانی صورت نگرفت زیرا آمریکا بیم آن داشت که این هواپیماها از طریق ایران به شوروی منتقل شود. در هر صورت، 2 سال اولیه فعالیت های من در ناسا، در زمینه مشاوره بود و بعد از آن به پروژه آپولو انتقال یافتم. پس از آن نیز به پروژه ژوپیتر ملحق شدم. در پایان هم از ناسا بدلیل مشکلات رفت و آمد به ایران، تقاضای بازنشستگی کردم. پیش از آپولو، موشک های ردستون و تیتان، منحصرا توسط ارتش آمریکا ساخته می شد اما پس از شروع پروژه آپولو، موشک های ساترن که مختص سفر به ماه بودند ساخته شد. وظیفه ما در آپولو، تعیین مسیر فضاپیما در جریان سفر به ماه بود تا فضاپیما بتواند در کوتاهترین زمان، حداکثر فعالیت را انجام دهد و یا اگر اشتباهاتی در مسیر رخ می داد، آنها را اصلاح می کردیم. ما از ابتدای پروژه و از ماموریت آپولو – 1، در ناسا استخدام شدیم. پرتاب های اولیه (تا آپولو – 11) همگی آزمایشی بودند تا بالاخره آپولو – 11 موفق شد بر سطح ماه فرود بیاید. خطر جانی هم فقط در ماموریت آپولو – 1 رخ داد. البته در ماموریت آپولو – 13 نیز مشکلاتی برای فضانوردان بوجود آمد که با هدایت بسیار عالی فرمانده ماموریت، با سلامت به زمین بازگشتند. - آیا شما در جریان ماموریت آپولو – 13 نیز حضور داشتید ؟ خیر، من آنزمان به پروژه ژوپیتر منتقل شده بودم. (پروژه ژوپیتر مربوط به ارسال نخستین روبات دست ساز بشر به سمت سیاره مشتری بود که Pioneer 10 نام داشت.) - همکاران شما در آپولو چه کسانی بودند ؟ زمانی که در ناسا بودم، ریاست بخش ما را یک اتریشی به عهده داشت که پیش از آن در ساخت موشک های V-1 و V-2 (اولین نسل موشک های جنگی و فضایی جهان) فعالیت داشت که در جنگ جهانی دوم به اسارت آمریکا گرفته شده بود. موشک های V-2 همان موشک هایی بود که در اواسط جنگ جهانی، آلمان بر ضد انگلیس به کار می برد. از فعالان این موشک، تنها این شخص با من همکار بود. معاون این بخش، یک آلمانی بود و نفر سوم هم بنده بودم. ما 3 نفر در رآس این قسمت از پروژه آپولو بودیم. - با توجه به اینکه یک مسابقه بزرگ فضایی مابین آمریکا و شوروی در جریان بود، جو کار در پروژه آپولو چگونه بود ؟ بله، همانطور که گفتید بین آمریکا و شوروی مسابقه بزرگی بود. در اکتبر 1957، این مسابقه با پرتاب اسپوتنیک -1 (نخستین ماهواره جهان) آغاز شد. صبح روز چهارم اکتبر 1957، دکتر کشی افشار (بنیانگذار موسسه ژئوفیزیک ایران) به من تلفن کردند و مرا از این اتفاق باخبر کردند. البته این پنجمین باری بود که شوروی دست به این کار می زد. در دفعات قبل، این تجربه، ناموفق بود. چندی بعد هم یک ماهواره دیگر پرتاب کردند این بود که این مسابقه فضا شروع شد. آمریکا هم در ابتدا فعالیت هایی انجام می داد، اما رسمی نبود. موشک ها هم اکثرا به دست ارتش ساخته می شد، و فون براون و دسته اش هم تا پیش از تاسیس ناسا در ارتش فعالیت می کردند که بعدا به ناسا پیوستند. البته آمریکا هم تلاش بسیاری کرد و کار فوق العاده ای انجام داد چراکه دانشمندان زیادی در آمریکا وجود داشتند اما جمع آوری آنها آسان نبود این بود که طول کشید تا سرانجام در سال 1958 اجازه تاسیس ناسا صادر شد. در ابتدا دفتر کار ما در یک عمارت قدیمی در گوشه ای از کاخ سفید بود و پس از رسمی شدن ناسا، یک شعبه در آلاباما و بخشی به نام Space flight center (مرکز پرتاب های فضایی) در واشنگتن تاسیس شد. من بدلیل آنکه دوستان قدیمی ام اکثرا در واشنگتن بودند، همانجا ماندم. - کمی درباره اعطای نشان افتخار از طرف رئیس جمهور آمریکا هم توضیح بدهید آپولوی 11 در ژولای 1969 رفت به ماه و برگشت. در همان اواخر ماه ژولای یک برنامه در کاخ سفید برگزار کردند، زمانی که نیکسون رئیس جمهور بود. تعدادی از فعالان پروژه آپولو – 11 از جمله ما نیز در این برنامه دعوت داشتیم. خبرنگاران بسیار زیادی در آنجا حضور داشتند. در ابتدا نیکسون سخنرانی کرد و پس از آن نیز مدال هایی طراحی شده بود که به ما اعطا شد. - گویا ناسا قصد دارد تا بار دیگر انسان هایی را به ماه و مریخ اعزام کند نظر شما درباره امکان عملی شدن این پروژه چیست ؟ بله. امروزه اکثر پروژه های تحقیقاتی فضایی، باسرنشین نیست و البته کشورهای دیگر هم مانند هند و ژاپن و چین نیز در این زمینه فعالیت می کنند و ماموریت هایی را به ماه می فرستند و تحقیقاتی را در قسمت های شمالی ماه انجام می دهند. شما می دانید که پیش از آنکه انسان به ماه برود صحبت از این بود که سطح ماه چگونه است. در ناسا نیز یک استاد فیزیک سخنرانی را انجام داد که در آن به این موضوع اشاره کرد که سطح ماه شبیه گرد و خاک است و در صورت فرود شیئی روی آن، آن جسم در گرد و خاک ماه فرو می رود. همگی ما تعجب کردیم که پس چرا ما اینهمه زحمت می کشیم ! خلاصه صحبت از این موضوع زیاد بود و سرانجام هم روی ماه فرود آمدند. البته ناسا برنامه های بسیاری دارد. اما اشکال آن، کمبود بودجه است. تا پیش از این هم پیش بینی می شد تا انتهای سال 2010، ماموریت های سرنشین دار به مریخ برود اما من گمان نمی کنم. البته ماموریت های بدون سرنشین زیادی در حال انجام است که من زیاد وارد نیستم. - آقای دکتر، رابطه شما با نجوم و اخترشناسی چگونه آغاز شد؟ ما زمانی که در پاریس برای دیپلم ریاضی درس می خواندیم، مجبور بودیم فیزیک نیز بخوانیم. در ژوئن 1932 زمانی که لیسانس ریاضی را گرفتم فیزیک را شروع کردم، بعد از فیزیک هم نجوم را شروع کردم. پس از آن هم در رصدخانه پاریس مشغول به کار شدم. البته کار من محاسباتی بود و رصدی نبود. من پس از آن به تهران و بعد از آن نیز به لندن رفتم. پس از آن هر نسخه از تزی را که در پاریس نوشته بودم به مناطق مختلف فرستادم. یکی از آنها را برای اینشتین در پرینستون فرستادم که او هم در جواب، یک نامه کوتاهی به زبان انگلیسی فرستاد. البته زبان او فرانسه بود اما به تازگی انگلیسی را فراگرفته بود. او نوشته بود very interesting ! (بسیار جذاب است). در سال 1952 زمانی که برای نجوم از هاروارد به پرینستون آمدم، در اولین جلسه من با اینشتین، او به من گفت که مقاله شما بسیار جذاب است و بیشتر درباره ریاضیات است و 3 فصل اول را داخل ریاضیات شدید. - تلخ ترین و شیرین ترین خاطره زندگی علمی شما چیست ؟ زمانی که آپولو – 11 روی ماه فرود آمد همه ما بسیار خوشحال بودیم و این شیرین ترین خاطره من بود. و تلخ ترین نیز مربوط به آپولوی اول بود که زمانی که فضانوردان وارد کپسول فضایی شدند، ناگهان این محموله آتش گرفت و ما شاهد ماجرا بودیم که اغلب از بین رفتند. در این مصاحبه دکتر غفاری علی رغم کهولت سن، با شوق و علاقه خاصی به سوالات ما پاسخ می گفت و همچنین با تشویق فعالیت های گروه ما اظهار کرد : سالها پیش در تهران، ما نیز قصد انجام کاری مشابه (تاسیس انجمن نجوم) را داشتیم اما محقق نشد و فعالیت های شما بسیار عالیست و برایتان آرزوی موفقیت دارم. گروه نجوم شفق پس از ماهها انتظار، مسئولان شرکت مایکروسافت به وعده خود برای طراحی نرم افزار آسمان نما جامه عمل پوشاندند و نسخه ابتدایی این نرم افزار را با نام تلسکوپ جهان گستر (World Wide Telescope) برای استفاده عموم مردم بر روی شبکه وب قرار دادند. آنچه در ابتدا، پس از نصب این برنامه به چشم می خورد، بدون شک برتری تمام جانبه قابلیتهای این آسمان نما، نسبت به آسمان نمای شرکت رقیب مایکروسافت با نام گوگل اسکای یا همان آسمان گوگل در محیطی دلنشین و زیبا است. دارا بودن مجموعه ای بی نظیری از بیش از 200 تصویر تلسکوپ فضایی هابل، بیش از 50 تصویر تلسکوپ فضایی اسپیتزر (در ناحیه فروسرخ) ، نزدیک به 30 تصویر تلسکوپ فضایی چاندرا (در ناحیه پرتوهای ایکس)، به همراه مجموعه ای از تصاویر پیمایش آسمان در بخش های فروسرخ، ریزموج و رادیویی، این آسمان نمای آن لاین را منحصر به فرد کرده است. علاوه بر آن داشتن مجموعه صورتهای فلکی، مجموعه نام ستارهها، مجموعه نام اجرام اعماق آسمان و مجموعه اجرام مسیه، در کنار جستجوی پیشرفته آن در منابع قوی ترین پایگاه دادههای اجرام سماوی جهان با نام سیمباد (SIMBAD)، هم بر راحتی دسترسی آن نسبت به باقی آسمان نماهای آن لاین افزوده شده و هم این نرم افزار را تبدیل به آسمان نمای مورد استفاده حرفه ای ها کرده است. آسمان گوگل یا گوگل اسکای بیشتر مورد استفاده حرفه ای های نجوم آماتوری قرار می گرفت ولی تلسکوپ جهان گستر مورد استفاده تحصیل کرده های دانشگاهی علم نجوم نیز قرار می گیرد. تلسکوپ جهان گستر برای نخستین بار در جهان علاوه بر قابلیت نمایش آسمان با استفاده از قوی ترین منابع داده ای جهان مانند SDSS و DSS در ناحیه مرئی، امکان نمایش تمام آسمان را در نواحی غیر مرئی رادیویی، ریزموج، فروسرخ، ماورا بنفش، ایکس و گاما را در چند زیرمجموعه فراهم کرده است. قابلیت رصد آسمان، مشاهده سیارات و زمین از فضا و همچنین دید پانورامای مریخ نوردهای روح و فرصت از سطح مریخ، به همراه امکان بزرگنمایی از دیگر مشخصات ویژه این آسمان نما است. امکان مشخص کردن منطقه رصدی در هر نقطه دنیا با قابلیت مشخص کردن میدان دید تلسکوپی و دوربین نجومی متصل به آن نیز در کنار امکان هدایت تلسکوپ قرار گرفته و از این رو تصویربرداری از اجرام سماوی را برای منجمان راحتتر از پیش کرده است. با وجود همه این امکانات بی نظیر برای آسمان نمای آن لاین، مایکروسافت برای حذف رقیب خودش، آسمان گوگل، اقدام به قراردهی امکان عضویت گروههای نجومی مشهوری همچون مجله آسترونمی (Astronomy)، مجله اسکای اند تلسکوپ (Sky & Telescope) و گروه طرفداران شرکت مید (Meade 4M) کرده است. پس از آن مایکروسافت بازهم دست از کار نکشیده و اقدام به ساخت گشتهای آموزشی نجوم در داخل آسمان نمای تلسکوپ جهان گستر کرده است. گشتهای این آسمان نما از آموزش همین نرم افزار و آلودگی نوری در زمین تا مفاهیم کیهان شناسی مانند ماده تاریک را شامل می شود. شما هم می توانید در صورت تمایل در داخل این آسمان نما گشتی در میان اجرام سماوی با صدا و موسیقی مورد علاقه تان بسازید. شما برای دریافت این نرم افزار با حجم 20.8 مگابایت، می توانید به وبگاه رسمی تلسکوپ جهان گستر (WorldWideTelescope.org) مراجعه کنید. برای نصب و اجرای این برنامه، نیاز به حداقل رایانه ای با سرعت پردازش دو گیگاهرتز، یک گیگابایت رم، یک گیگابایت حافظه خالی، کارت گرافیکی 128 و نمایشگر با قابلیت نمایش 1024 در 768 یا بالاتر در محیط ویندوز اکس پی با بسته خدماتی 2 و یا در محیط ویندوز ویستا است. اتصال به اینترنت نیز بنابر اعلام شرکت مایکروسافت بایستی حداقل 56 کیلوبیت در ثانیه باشد. بخش پژوهش شرکت مایکروسافت (Microsoft Research)، آسمان نمای تلسکوپ جهان گستر را طراحی کرده است. حال باید منتظر بود و دید که شرکت گوگل چه طرحی در برابر این حرکت مایکروسافت دارد. منبع:ایگاه خبری ماهنامه ی نجوم-نویسنده :محمد جواد ترابی آیا شما حاضرید هوایی را تنفس کنید که از آرگون پر شده است ؟ بله حرف بر سر فداکایست !! داوطلبان روسی در حال آزمایش توانایی خود هستند تا بتوانند هوای سرشار از آرگون را تنفس کنند . این بخشی از یک برنامه تحقیقاتی است که شرایط سفر انسان به مریخ را شبیه سازی می کند . پژوهشگران روسی در حال بررسی این موضوع هستند که آیا انسان یکی از دانشمندان روسی در مورد این پروژه گفته است : "آزمایشات ما نشان می دهد که تنفس ترکیبی از گاز آرگون و میزان مناسبی از اکسیژن برای انسان کاملا بی خطر است . من این موضوع را بر روی خودم آزمایش کردم و در سلامتی کامل به سر می برم و داوطلبان دیگر نیز به خوبی در حال آزمایش هستند ." این آزمایشات بخش مقدماتی پروژه روسی Mars 500 محسوب می شود که تا سال آینده ماموریت یک انسان به مریخ را به طور کامل شبیه سازی می کند . در این پروژه ، داوطلبان 520 روز را در یک اقامتگاه انبار مانند سپری می کنند که محیط یک ماموریت واقی به سمت مریخ در آنجا شبیه سازی می شود. مدت زمان این آزمایش نیز با مدت زمان یک سفر رفت و برگشت به مریخ و اقامت چند ماهه بر روی آن برابر است . اما برای تمرین تنفس هوای مریخ ، داوطلبان هر بار در دوره های زمانی ده روزه در یک کپسول سر بسته نگهداری می شوند و در آنجا هوایی مرکب از آرگون ، نیتروژن و اکسیژن را تنفس خواهند کرد . این تحقیقات و آزمایشات روسی ها بر روی انسان در حالی انجام می شود که پژوهشگران غربی این گونه آزمایشات را تا کنون تنها بر روی موش انجام داده اند . منبع:universeloday.com/youtube.com---- اسمان پارس Dr. Nigel Bannister از پژوهشگران دانشگاه Dr. Nigel Bannister می گوید :" یک پیام کوتاه در نهایت از 160 کارکتر تشکیل شده است ، هر کارکتر در سیستم پیام کوتاه 7 بیت را اشغال می کند که در نهایت یک متن کامل 140 بایت حجم دارد . ]در انگلستان[ هر پیام کوتاه 5 پنی هزینه دارد ( معادل 0.10 دلار) . می دانیم که هر مگابایت از 1,048,576 بایت تشکیل شده ، در نتیجه برای ارسال حجم یک مگابایت با استفاده از پیام کوتاه نیاز به 7490 پیامک (SMS) داریم (که از تقسیم 1 million/140 حاصل می شود). پس ارسال هر مگابایت پیام کوتاه ]در انگلستان[ چیزی برابر £374.49 هزینه دارد ($734.25 USD) .این هزینه 4.4 برابر گران تر از دریافت همین میزان(1 مگابایت) اطلاعات از هابل است . هزینه ارسال یک مگابایت داده از تلسکوپ فضایی هابل به زمین چیزی حدود $17.33 دلار آمریکا است . با توجه به این نرخ و تعرفه های اعلام شده در ایران ، هزینه ارسال 1 مگابایت پیام کوتاه در ایران حدودا با هزینه دریافت 1 مگابایت داده از هابل برابری می کند . البته شما می توانید با ضرب کردن عدد 7490 در تعرفه پیام کوتاه هر کشوری ، هزینه ی ارسال 1 مگابایت پیام را برای آن کشور بدست آورید و آن را با مقدار بدست آمده برای هابل (یعنی 734.25 دلار یا حدودا 675510 تومان ) مقایسه کنید . البته در محاسبات Dr. Nigel Bannister نرخ نگهداری از پایگاه زمینی ، هزینه ی پرنسل و دیگر هزینه های جانبی در نظر گرفته نشده و نرخ ($734.25 USD) برای هر مگابایت صرفا هزینه ی مخابراتی آن است . با این وجود ، حتی اگر کلیه هزینه های جانبی را هم در نظر بگیریم باز هزینه دریافت 1 مگابایت از هابل ، بسیار ارزان تر از پیام کوتاه می شود . این دان معنی نیست که هابل ماموریت ارزان قیمتی است ، نه . درست برعکس هزینه های پیام کوتاه در جهان نجومی هستند .!! اسمان پارس سياهچاله ها در باره گذشته خود نهانكار و مرموز هستند. اما اكنون يك راه ساده وجود دارد كه مي توان تشخيص داد آيا يك سياهچاله غول آسا زماني دو سياهچاله بوده كه با ادغام شدن تبديل به يك هيولاي بسيار بزرگ شده يا خير. شبيه سازي هاي رايانه اي پيشنهاد مي كنند زمانيكه دو سياهچاله با سوي يكديگر مي پيچند تا با هم برخورد كنند ، بخش عمده گاز و غباري كه در صفحه تجمعي (accretion disc) اطراف هر دو سياهچاله وجود دارد توسط گرانش سياهچاله ديگر از هم پاشيده مي شود. قسمتي از اين مواد با هم تركيب شده و يك صفحه سوم را ايجاد مي كنند كه هر دو را احاطه مي كند. بر اساس مدلي كه كيميتاكا هايساكي و همكاران وي از دانشگاه كيوتو تهيه شد ، اين صفحه سوم مي بايد بصورت دوره اي مواد را به صفحات اوليه (كه از ماده خالي شده اند و تا مدتي بعد از ادغام هنوز وجود دارند) برگرداند. مدل اين دانشمندان كه جزئيات آن در The Astrophysical Journal بچاپ رسيده نشان مي دهد كه اين تبادل و اختلاط گاز و غبار باعث افزايش ناگهاني گسيل هاي نور فرابنفش از اين سامانه مي شود. اين افزايش با تلسكوپهاي فضائي فعلي قابل رديابي است. در مقابل ، رديابي امواج گرانشي كه تنها سيگنال آشكار ساز ادغام دو سياهچاله هستند بسيار سخت است و هنوز نياز به رصد و كاوش دارند. اسمان پارس سايت اطلاع رساني آسمان كابل يكي از معدود سايت هاي علمي و اطلاع رساني كشور افغانستان با همكاري و حمايت موسسه آسمان پارس به مناسبت روز جهاني نجوم راه اندازي شد. منبع:پارس اسکای(اسمان پارس) منبع:اخبار پارسیک دوباره می خواهم شما رو به پیدا کردن سیارات اسمان دعوت کنم بازم تکرار می کنم که سیارات بر خلاف ستاره ها چشمک نمی زنند و نور ثابتی دارند . ستاره ها نورشان از خودشان هست,ولی سیارات از خورشید و گازهایی که اطرافشان می باشد. این رو بگم که اگر دیشب به اسمان نگاه کرده باشید , در کنار ماه ستاره ایی رو می دیدید . این ستاره مریخ بود . دیشب مقارنه ی ماه و مریخ رو داشتیم که زاویه ی حدود ۳۴ درجه ایی رو داشت ......خب شما می توانید در این هفته این سیارات رو ببینید. تیر (عطارد) این سیاره,در اسمان شامگاهی و صورت فلکی گاو قرار داردو در حدود ساعت ۳۰/۸ تا ۲۰/۹ قابل دیدن است .این جرم در این مدت بیش از ۱۰۰دقیقه مکث خواهد داشت . و در تقریبا شمال غربی اسمان دیده می شود .قدر این سیاره حدود ۶/۰ و قطر زاویه ایی ان حدود ۸ ثانیه است. درخشندگی ان نیز ۳۹ در صد می باشد . ناهید(زهره) این سیاره , به دلیل نزدیکی به خورشید در این روزهاا قابل مشاهده نیست. بهرام(مریخ) عکس بالا :عطارد این سیاره,در اسمان شامگاهی و صورت فلکی خرچنگ قرار دارد. این جرم در این مدت در ساعت ۲۰ طلوع می کند .فدرزاویه ایی ان حدود ۵ ثانیه است. درخشندگی ان نیز حدود ۹۱ درصد است. ژوپیتر(مشتری) این سیاره در اسمان صبح گاهی و صورت فلکی کماندار قرار دارد. این جرم به ترتیب از ۰:۲۸ تا ۰:۰۴ طلوع می کند . در شرق اسمان دیده می شود . قدر این سیاره ۲- و قطر زاویه ایی ان حدود ۴۳ ثانیه است. و.......زحل این سیاره,در اسمان شامگاهی و صورت فلکی شیر قرار دارد . این جرم در جنوب-جنوب غربی اسمان که کمی هم به سمت مرکز اسمان می باشد فرار دارد .پر نور تر دیگر ستارگان اطرافش است . قدر این سیاره ۷/۰- و قطر ان حدود ۱۸ ثانیه است. امیدوارم توانسته باشم به زبان ساده گفته باشم و شما هم بتوانید پیدا کنید (اخه کاری نداره) پروفسور بهرام مبشر، استاد نجوم رصدی دانشگاه کالیفرنیا و نماینده اسبق سازمان فضایی اروپا در موسسه تلسکوپ فضایی هابل است. در یکی از روزهای پایانی سال 86 و در آخرین روز سفر ایشان به ایران به منزل پدری پروفسور رفتم و با دکتر بهرام مبشر درباره نوع فعالیتهای ایشان در پژوهشکده های برتر دنیا، وضعیت و آینده نجوم در ایران و آینده تلسکوپهای فضایی گفتگو کردم. پروفسور بهرام مبشر نسبت به آینده نجوم در ایران خوشبین بود و اجرای طرح رصدخانه ملی و شکلگیری رشته نجوم رصدی در ایران را در صورت انجام، عامل موثر در تشویق و ترغیب دانشجویان ایرانی برای ادامه تحصیل در رشته نجوم دانست. شما در سابق نماینده سازمان فضایی اروپا در موسسه تلسکوپ فضایی ناسا بودید و در حال حاضر استاد گروه نجوم رصدی دانشگاه کالیفرنیا هستید، تمایز میان این دو حرفه خود را از لحاظ علمی و پژوهشی چگونه می بینید؟ کاری که در سازمان تلسکوپ فضایی هابل بود، مقداری از کار به اندازه 50 درصد وقت من، صرف کارهای مربوط به تلسکوپ هابل می شد، دستگاه های که روی آن قرار دارند و مشاهداتی که هابل انجام می دهد و افرادی که می خواهند از هابل استفاده بکنند، آن ها را نصیحت کنیم که چه کاری باید انجام دهند و به طور کلی من و افرادی مثل من که عضو هیئت علمی آنجا بودیم، نصف وقت خودمان را صرف این می کردیم که تلسکوپ هابل در فضا بماند و کارهایی که باید بکنیم را انجام بدهد. 50 درصد دیگر وقتم صرف تحقیق می شد و در این رشته و رشته های مختلف و پروژه های مختلف کیهان شناسی، مشغول به تحقیق بودم و پروژه های زیادی را در آن موقع با همکاری دوستان شروع کردیم و بعضی را به انجام رساندیم و بعضی ها در حال حاضر ادامه دارد و بعضی از بزرگترین پروژه های علم مشاهداتی کیهانشناسی در آن زمان یعنی در زمانی که من در موسسه تلسکوپ فضایی هابل بودم، شروع شد. پس در موسسه تلسکوپ فضایی هابل هم به نوعی کار دانشگاهی می کردید؟ کار دانشگاهی به صورت تحقیق؛ اگر منظورتان بخش تحقیق است، بله. ولی در وقتی که به دانشگاه رفتم، یک علتی که رفتم به خاطر این بود که می خواستم یک مقداری تدریس بکنم و یک مقدار کمک بکنم به تربیت دانشجویان و یک مقداری از کارم الان تربیت دانشجویان است، دانشجویانی که دوره ی دکترای خودشان را می گذرانند و دانشجویانی که می خواهند در این رشته تحصیل و تحقیق کنند. یک مقدار دیگر وقتم را صرف تحقیق های شخصی می کنم، که پروژه هایی که در حال انجام است، من انجام می دهم و همکاری هایی که داشتم و مقدار دیگری از وقتم صرف تدریس به دانشجویان در دوره لیسانس و فوق لیسانس و دکتری می شود. در صفحه شخصی شما در وبگاه دانشگاه کالیفرنیا، از علاقه شما به فعالیت هایی که در زمینه اخترفیزیک بررسی کهکشان ها با در نظرگیری پارامترهای ستاره ای بود مطلع شدیم، در حال حاضر سمت و سوی تحقیقات شما در چه زمینه ای از اخترفیزیک است؟ الان کارهای اصلی که می کنم، فرماسیون(تشکیل) کهکشانها و تحول تدریجی آنها است؛ اینکه اولین ستاره ها و کهکشانها چطور بودند و آیا قادر هستیم آنها را ببینیم یا نه؟ کهکشانهای مختلف چطور نوع و حالتی را پیدا می کنند که الان دارند، ستاره ها چگونه داخل کهکشان فرم (شکل) پیدا می کنند و انرژی تاریک و ماده تاریک است که راجب آن ها تحقیق می کنم. با وجود این، وقت تدریستان در دانشگاه کالیفرنیا مزاحم کار تحقیقاتی شما نمی شود؟ چرا می شود ولی آن چیزی است که شما باید به جامعه برگردانید، از طریق تدریس، شما یک دینی که دارید را به جامعه برمی گردانید و این کاری هست که انجام می دهم و بعد ار آن خیلی وقتها است که شما در مورد تحقیق، شما تحقیقتان پیشرفت نمی کند و به جایی نمی رسد، در آن حالت و در آن موقع شما تدریس را دارید که انجام بدهید و بدانید که دارید یک کاری مفیدی انجام می دهید. در سالهای اخیر تقریباً هر سال یک سفر به ایران داشتید، وضعیت نجوم را در ایران و پیشرفت آن را در این سال ها چگونه می بینید؟ وضعیت نجوم خیلی امیدوارکننده است، به نظر من علاقه و پتانسیل در ایران خیلی زیاد وجود دارد و دانشجوها استعداد زیادی دارند و پرکار هستند. من در مورد آینده خیلی خوشبین هستم، مسئله این هست که اینها باید در راه درست هدایت بشوند و احتیاج به یک هدایت کننده دارند، که اینها بتوانند پروژه هایی که خوب هستند و کارهایی را که در سطح بین المللی قابل قبول هستند، انجام دهند. مشکل بر سر استاد است. استاد در رشته کیهانشناسی مشاهداتی زیاد نداریم در ایران، ولی آن هم در حال صحبت هستیم، بطوریکه بتوانیم به گونه ای این دانشجویان را تربیت بکنیم تا آنها هم پس از چندین سال بتوانند، خود افرادی دیگر را تربیت بکنند و این در ایران شروع بشود. نکته ی دیگری که امیدوار کننده است، مسئله رصدخانه ملی است که در حال انجام هست و کارهای خیلی زیاد آن انجام شده است. این مطلب وقتی که شروع شود، یک هدفی می دهد به خیلی از دانشجویان که به دنبال این رشته بروند. تلسکوپی که برای رصدخانه ملی در نظر گرفته شده است از لحاظ قطر نسبت به تلسکوپ های روز جهان در رده پایینتری قرار خواهد گرفت، آیا تاثیر وجود ابزاری با این شرایط در میان ابزارهای حرفه ای برای پیشبرد و انجام فعالیت های تحقیقاتی دانشجویان رشته اخترفیزیک و کیهانشناسی، نگاهی خوشبینانه است یا واقعبینانه؟ با این ابزار بالطبع این قابل اجرا هست و می توانند، مسایل و کارهای علمی خودشان را پیش ببرند، درست هست که قطر آینه تلسکوپ رصدخانه ملی خیلی کمتر از تلسکوپهایی است که در حال حاضر در دنیا وجود دارد و از طرف دیگر بعد از شش تا هفت سال آینده که این قابل بهره برداری می شود. آن تلسکوپ ها هم به همین میزان پیشرفت می کنند، خیلی از این کارها را انجام می دهند و تلسکوپ های بزرگتر ساخته می شود. اما این نباید باعث شود تا ما راجب این مسئله فکر نکنیم، این یک اثری روی علم نجوم در ایران می گذارد که واقعاً اثرش را بعد از چندین سال ما خواهیم دید. به این صورت که اولاً پروژه هایی را می شود تعریف کرد، می شود ابزارهایی روی تلسکوپ گذاشت و طوری تلسکوپ را تنظیم کرد که بتواند خیلی از مسایلی که هنوز انجام نشده است را انجام بدهد، این نکته ای است که من جلسه داشتم با همکارانم در ایران و راجب این مطلب صحبت کردیم که در چه موردی تلسکوپ باید قوی شود و بتواند کارهایی را انجام بدهد که تلسکوپهای دیگر انجام ندادند. از این گذشته از نظر فرهنگی یک جهشی برای ایران، برای جوانها و علاقه مندان به این علم خواهد بود. آیا داده های رصدخانه ملی ایران پس از احداث، همچون داده های تلسکوپ های بزرگ و روز دنیا مثل کک، جمینی و هابل در اینترنت برای استفاده همگان قرار می گیرد؟ تقریباً تمام تلسکوپهایی که وجود دارد، داده ها بعد از مدت حدوداً یک سال در خدمت عموم قرار می گیرد، این (رصدخانه ملی ایران) هم مستثنی نیست و بستگی به پروژه هایی دارد که روی تلسکوپ صورت می گیرد و این داده ها باید یک مقدار روی آن کار شود تا قبل از اینکه در اختیار عموم قرار داده شود، مطمئن شد که این داده ها درست هستند و آنچه که فکر می کنیم هستند. ارتباط شما با دانشگاه های ایران برای گذاشتن رشته نجوم رصدی به چه صورت بوده است و با توجه به لغو رشته نجوم رصدی که فقط چند سال دانشجو پذیرفت، آیا تا دو سال دیگر این رشته را در ایران خواهیم داشت؟ من خوشبینم که در طول یکی دو سال آینده این رشته در ایران به طور جدی شروع و دنبال می شود. ما در حال صحبت هستیم تا اینکه ببینیم چطور می شود این مسئله را انجام داد. چطور می شود استادهایی گرفت که تدریس بکنند و دانشجویانی گرفت که این کار را انجام بدهند و همچنین راه دانشجویان را باز بگذاریم، طوری که بتوانند به خارج بیایند و چند ماه در خارج بمانند و کار (تحقیق) کنند، بدین ترتیب ما امیدواریم که نسل اول این فارغ التحصیلها در طول چند سال آینده بیرون خواهند آمد. در ایران دانشجویانی که می خواهند در رشته نجوم تحصیل کنند باید ابتدا کارشناسی فیزیک را بخوانند و پس از آن در یکی از رشته های اخترفیزیک و یا کیهان شناسی ادامه تحصیل بدهند؛ آیا مسیر تحصیل آکادمیک نجوم در ایالات متحده و کشورهای توسعه یافته با وضع موجود در ایران تفاوت دارد؟ بله، تقریباً به همین شکل است، بعضی از دانشگاهها هستند که در دوره ابتدایی، در دوره لیسانس، واحدهای نجوم دارند و اگر به آن دانشگاهها بروید نجوم را خیلی جدی می توانید دنبال کنید و مدرکی که می گیرید، مدرک نجوم و یا مدرکی است که مربوط به یکی از این دوتا (فیزیک و نجوم) است، ولی در شرایط معمول شما دوره لیسانس را می گذرانید، حتماً نباید فیزیک باشد و می تواند فیزیک، ریاضی یا مهندسی باشد، هرکدام از این رشته ها قابل قبول است و بعد از پایان آن به رشته نجوم می روید. پس نجوم در کشورهای توسعه یافته رشته ای فرارشته ای است؟ در اکثر دانشگاهها این طور است، اگر شما بخواهید به طور جدی و حرفه ای ادامه بدهید. برگردیم به دانشگاه کالیفرنیا، یک هفته کاری شما در دانشگاه کالیفرنیا به چه صورت می گذرد؟ همانطور که من عرض کردم، کارهایی که من انجام می دهم، یکی تحقیقات شخصی است، یکی تدریس است و یکی شرکت در کمیته های مختلف. تحقیق به روز هفته بستگی دارد، اگر شما تدریس داشته باشید بالطبع قبل از آن باید خودتان را آماده بکنید برای تدریس و مطالبی که می خواهید در کلاس ارائه بدهید و بعد تحقیق است که معمولاً وقتی که تدریس انجام می شود، شما مقداری وقت اضافه دارید که آن را صرف تحقیقهای خودتان می کنید و این همراه با صحبت و مذاکره با همکارانتان در جاهای مختلف دنیا است، که این کار را انجام بدهید و تحقیق هم بعضی وقت ها باید مشاهده بکنید که باید به سفر برید، برای سفر مشاهداتی بیشتر به هاوایی می رویم و آن داده ها را می آورید و آنالیز می کنید و مقاله خودتان را راجب آن می نویسید. جز سوم کارهای من، شرکت در کمیته های مختلف است، کمیته های مختلفی وجود دارند تا در مورد اینکه وقت تلسکوپ به چه شخصی داده شود و در رابطه با مسایل مختلف همچون پذیرش دانشجو و لیست دروسی که باید تدریس شود، صحبت می شود و کمیته های ملی هم هست که درباره آینده اخترفیزیک و تمام اینها است که شما گهگاه در آن شرکت می کنید. می توان گفت این کمیته ها به نوعی شورای راهبردی و سیاستگذاری است؟ بله فعالیت شما در کمیته ها و شوراهای راهبردی رصدخانه فقط مربوط به سیاستگذاریهای آتی برای رصدخانه های زمینی است یا که به سیاستگذاری فعالیت تلسکوپهای فضایی همچون جیمز وب و هابل هم مربوط می شود و روی آنها تاثیرگذار است؟ بله، اینها مکمل هم هستند و نمی شود آنها را از هم جدا کرد، رصدهایی که از روی زمین صورت می گیرد یا از فضا صورت می گیرد. اینها همه مکمل همدیگر هستند. کمیته هایی که در مورد تلسکوپهایی که روی زمین است جدا است از کمیته های تلسکوپهایی که در فضا است، که معمولاً قسمت فضایی توسط ناسا صورت می گیرد و یا سازمان فضایی اروپا و یا از این قبیل سازمان ها؛ تلسکوپهای زمینی سازمانهایی دارد که این کار در مورد برنامه ریزی درازمدت در مورد این تلسکوپها صورت می گیرد. شما نماینده سازمان فضایی اروپا در موسسه تلسکوپ فضایی هابل ناسا بودید، آنطور که در خبرها آمده بود تا اواخر تابستان سال 1387، تلسکوپ فضایی هابل به تجهیزات جدیدی مجهز می شود که نسبت به 18 سال پیش خودش 90 برابر قویتر خواهد شد، این پیشرفت هابل را چگونه می بینید؟ بله، کاملاً درست است. اگر این سرویس که برنامه آن است که در ماه مرداد امسال، تابستان، با موفقیت صورت بگیرد، تلسکوپ هابل قویتر از هر موقع دیگر به کار خودش ادامه می دهد، یعنی 5 دستگاه خواهد داشت که همه کار می کنند و این برای چندین سال می تواند پروژه های مختلف و علوم مختلف را مورد بررسی قرار می دهد و مشاهده کند. اگر این سرویس، سفر شاتل به هابل و سرویسی که انجام می دهد، موفقیت آمیز باشد، در آن صورت برای چندین سال، ما تا زمانی که جیمز وب به فضا پرتاب شود این تلسکوپ را خواهیم داشت و قویتر از همیشه خواهد بود. جیمز وب تلسکوپ 6.5 متری فضایی خواهد بود که با رصدهای خودش به انسان فرصت دیدن اعماق کیهان را می دهد، آیا فکر می کنید جیمز وب می تواند به آن مرز تاریکی کیهان هم برسد یعنی جایی که بگوییم دیگر فراسوی آن به دنبال چیزی نمی گردیم؟ هدف همین است، اینطور که جیمز وب دیزاین(طراحی) شده، هدف این هست که جیمز وب تا اعماق کیهان را ببیند و تا زمان بیگ بنگ ادامه پیدا بکند و اولین کهکشانها و ستاره ها را ببیند و به همین منظور در ناحیه مادون قرمز اپتیمایز (بهینه) شده است که بتواند تمام این مسایل را مشخص بکند. پس از لحاظ رصدی در ناحیه مرئی اپتیمایز نیست؟ اپتیمایز نیست، ولی می تواند مشاهده بکند و بیشتر قدرتش در قسمت مادون قرمز است، چرا که اگر شما به کهکشانهای بسیار دوردست نگاه کنید، باید در ناحیه مادون قرمز آن ها را رصد کرد. به خاطر انتقال به سرخ زیاد (تغییر طول موج رصدی اجرام به موجهای بلندتر همچون قرمز، وقتی که اجرام سماوی در حال دور شدن از ما هستند) اجرام اعماق آسمان؟ بله، به خاطر انتقال به سرخ بالای آنها. فکر می کنید چه زمانی انسان می تواند به آن مرز تاریکی برسد؟ ما با تصویر فراژرف هابل تا نزدیکی آن شدیم، تصویر فراژرف هابل خیلی ما را نزدیک کرده است به آن و کاندیدهایی پیدا کردیم، که ممکن است کاندیداها برای اولین کهکشان ها باشند، ولی با جیمز وب می توانیم بدون شک این کار را بکنیم. طیف اجرام را می توانیم دقیقاً اندازه بگیریم و مشخص کنیم که در آن فاصله از ما هستند و در حقیقت آن دوره تاریک را در جهان ببینیم. از لحاظ عملیاتی هابل با تصاویر فراژرفی که خواهد گرفت، نمی تواند پیش دستی کند به تلسکوپ فضایی جیمز وب و به آن مرز تاریکی برسد؟ نه، هابل خیلی به زحمت می تواند تا آن حد دور را نگاه بکند و هابل یک تلسکوپ 2 متری است در صورتی که جیمز وب 6.5 متر است و خیلی قوی تر هست از هابل؛ مداری هم که در آن قراردارد (جیمز وب) مدار لاگرانژین 2 (L2) است که تقریباً 1.5 میلیون کیلومتر از زمین فاصله دارد و در آنجا حرارت زمین و مشکلاتی که زمین دارد و مانع از مشاهدات دقیق می شود، دیگر روی جیمز وب اثر نمی گذارد. بدین ترتیب حساسیت خیلی بیشتری دارد نسبت به هابل و دستگاه هایی که دارد، همانطور که عرض کردم، ناحیه مادون قرمز است، بدین ترتیب می تواند تا لحظه بیگ بنگ، ابتدای جهان، نگاه کند. شما در رابطه با فعالیتهای نجوم در ایران، گفتید که امیدوارید طرح رصدخانه ملی، باعث شود فعالیتهای زیادی در زمینه نجوم حرفه ای در ایران راه بیافتد و در آینده هم رشته نجوم رصدی در ایران شکل بگیرد؛ مرحله پس از رسیدن به این اهداف در سالهای آتی را چه می بینید، مرحله پس از آن آیا ساخت رصدخانه های بزرگتر است یا ارسال تلسکوپی به فضا است یا فعالیت هایی از این قبیل؟ فکر می کنم الان اگر بخواهیم یک پله بالاتر از آن برویم، طریق منطقی این هست که با کشورهای دیگر صحبت بکنیم و پروژه های مشترک داشته باشیم و در مورد تلسکوپ مثلاً بر روی زمین تلسکوپ های بزرگ بسازیم، که بتوانیم این کار را انجام بدهیم، یک کشور به تنهایی کار مشکلی است که بتواند چنین کارهایی بکند و تلسکوپهای 8 متری و 10 متری بسازد. منبع:پایگاه خبری ماهنامه ی نجوم این مجموعه شامل نه كهكشان است كه هر كدام قسمتی از وسعت یك كهكشان رشد یافته امروزی را پوشش میدهند اما به اندازه كل آن ستاره دارند. نسبت ابعاد و جرم این كهكشانها مثل این است كه نوزادی با 50 سانتیمتر قد، 80 كیلوگرم وزن داشته باشد! تصویر1:هر يك از كهكشانهای چگال را میتوان در هسته كهكشان راه شيری جا داد ما این كهكشانها را آنگونه میبینیم كه 11 میلیارد سال پیش بودهاند، هنگامی كه جهان تنها سه میلیارد سال عمر داشت. به گفته دانشمندان نخستین بار است كه در این فاصله كهكشانهایی چنین فشرده دیده میشوند. این كهكشانها در طی 11 میلیارد سالی كه نورشان به زمین رسیده است، تغییرات زیادی كردهاند، بایستی پنج برابر بزرگتر شده باشند و اگر با كهكشانهای دیگر برخورد كرده باشند، حتی بزرگتر. تصاویر این كهكشانها با دوربین فروسرخ نزدیك و طیف سنج تلسكوپ فضایی هابل برداشته شده و با استفاده از یك لیزر قوی اثرات جو زمین از روی آنها حذف شده است. تعیین اندازه این كهكشانها به دلیل كوچكی و دوری زیاد با محدودیت همراه است. ستارههای این كهكشانها كوچكند و عمرشان نیم میلیارد تا یك میلیارد است. ستارههای سنگینتر قبلا با انفجار به تپاختر تبدیل شدهاند. تصویر2: نمای آسمان در يك سياره فرضی در يك كهكشان چگال. ستارهها در آسمان اين سياره 200 برابر ستارهها در آسمان زمين هستند این كهكشانهای كوچك و چگال چگونه شكل گرفتهاند؟ پاسخ به درستی مشخص نیست. یكی از احتمالات مطرح شده، واكنش میان ماده تاریك و گاز هیدروژن در جهان در حال شكلگیری است. اندكی پس از مهبانگ، جهان میدان متغیری از ماده تاریك بود. در این زمان گاز هیدروژن در حبابهایی از ماده تاریك به دام افتاد و با چرخش سریع آن در گرداب گرانشی ماده تاریك، ستارهسازی با آهنگ بالایی آغاز شد. ماده تاریك نوعی ماده غیر قابل مشاهده است كه بیشتر جرم جهان را تشكیل میدهد. اگرچه این كهكشانها نسبت به اندازهشان جرم زیادی دارند، اما هنوز در مقایسه با كهكشان راه شیری جرمشان كم است. كهكشانهای پرجرمی مانند راه شیری هم در گذشته بسیار كوچك بودهاند. به نظر میرسد همه كهكشانها گذشته متفاوتی داشتهاند. كهكشانهایی كه امروزه جزو بزرگترینها هستند احتمالا در 11 میلیارد سال پیش كهکشانهای فوق چگالی بودهاند كه جرم نیمی از مجموعه كهكشانهای چگال كشف شده را داشتهاند. منبع:ناسا-پایگاه خبری ماهنامه ی نجوم سازمان فضايي ايران به مناسبت هفته جهاني نجوم و همزمان با برگزاري دومين جشنواره وبسايتها و وبلاگهاي فضايي، كارگاه يك روزه نجوم اپتيكي را برگزار ميكند. هدف از برگزاري اين كارگاه كه جمعي از اساتيد برجسته كشور در علوم ستارهشناسي و نجوم رصدي در آن به ايراد سخنراني خواهند پرداخت، مروري بر آخرين روشهاي مشاهدهاي كيهان، ابزار رصدي، ملاكهاي ساخت رصدخانه، و نگاهي بر برج تاريخي رادكان به عنوان يكي از بناهاي نجومي ايران باستان، است. لازم به ذكر است سازمان فضايي ايران اين ماه ميزبان باشگاه نجوم تهران نيز خواهد بود و نمايندگان شاخه آماتوري انجمن نجوم ايران در اين گردهمايي گزارش برگزاري هفته و روز جهاني نجوم را به علاقهمندان ارائه خواهند داد. همچنین جشنواره از ساعت 14:30تا 15:30 می باشد . در ادامه از ساعت 16تا ساعت 19 این کارگاه یک روزه دایر می باشد . محصولات نجومی(دوربین های متوسط دوچشمی) روز 5 می 2008 برای رویت هلال در ایران و جهان خاطرهانگیز خواهد بود. چون در معدود زمانی وضعیت مداری بسیار مناسب ماه باعث خواهد شد تا ركوردهای رویت هلال طی یك شبانه روز زمینی در دنیا شكسته شود.مشاهدهی هلال یكی از فعالیتهای مرسوم و هدفدار در نجومآماتوری دنیا محسوب میشود. با پیشرفت ابزار و تكنولوژی طی 2 دهی گذشته بحث ركوردشكنی نیز در این بین رصدگران بسیار داغ شده است. چون دادههایی كه در یك ركوردشكنی به دست محققین میدهد آنقدر ارزشمند است كه رصدگران را وادار كند تا با یك برنامهریزی دقیق به شكار اینگونه هلالها كه شرایط پیشامد آن در دنیا نادر نیز است، بشتابند. در واقع بحث مشاهدهی هلال با توجه به تكنولوژی فعلی تنها با رصدهای مداوم هلالهای بحرانی قابل حل است و رصدگران حال حاضر دنیا با مشاهدهی اینگونه هلالها بیش از پیش به حل این مشكل كمك میكنند. در معدود باری این شرایط طی یك روز در كشورهای ایران و كانادا برای رویت با چشم مسلح و فیلیپین و آمریكا برای رویت با چشم غیرمسلح فراهم میشود. بررسی وضعیت مشاهدهی هلال صبحگاهی ربیعالثانی 1429 هلال فوق در صبحگاه دوشنبه 16 اردیبهشت 1387 (5 می 2008) در پهنهی ایران حالت بحرانی به خود میگیرد. بطوریكه تنها در قسمتهایی از جنوب شرقی و شرق ایران امكان مشاهد فراهم است. در واقع عامل میزان ارتفاع ماه از افق نقشی اساسی در مشاهدهی این هلال دارد. و چون وضعیت زاویهی دایرةالبروج و استوای آسمان در فصل بهار و پیش از طلوع خورشید از افق كمتر است، بنابراین ماه نمیتواند ارتفاع زیادی از افق بگیرد. با طلوع خورشید در مركز و نیمهی غربی ایران ماه با سرعت بالا (به دلیل قرارگیری در حضیض) به خورشید نزدیك شده و ارتفاع ماه افت محسوسی مییابد و كمشدن ارتفاع مساوی با ورود ماه به بخشهای روشنتری از جو زمین كه خورشید با نور شدید خویش اجازهی خود نمایی را به هلال نخواهد داد.این فقط یكی از مشكلات است، نزدیكشدن ماه طی این مدت به خورشید باعث میشود كه كمان بسیار باریك ماه باریكتر از قبل شده باشد و كار مشاهدهی این هلال را بیش از بیش مشكل خواهد كرد. پس بهترین مناطق برای مشاهدهی این هلال شرق و جنوب شرقی ایران خواهد بود. آنچه كه در دنیا به عنوان ركوردشكنی مرسوم است، دو مشخصهی مهم به نام سن ماه و جداییزاویهای است. سن ماه به میزان زمان فاصله تا مقارنهی ماه و خورشید گفته میشود كه اگر پیش از مقارنه باشد به صورت منفی و بعد از مقارنه به صورت مثبت بیان میشود. اكنون این ركورد در دنیا به میزان 11 ساعت و 40 دقیقه در دست آقای سید محسن قاضیمیرسعید (از رصدگران برجستهی رویت هلال) است. حال میزان سن هلال در رویت این هلال حتی به مرز منفی 11 ساعت هم میتواند برسد و لذا یكی از پارامترهای ركوردشكنی به راحتی مهیا است. پارامتر دیگر جدایی زاویهای است كه به میزان فاصلهی زاویهای مركز ماه و مركز خورشید محاسبه میشود. اكنون این مشخصه به میزان 7.3 درجه در دست آقای محسن شریفی (از رصدگران باتجربهی گروه فسا) است. حال در ایران میزان این پارامتر نیز در نیمهی شرقی ایران قابل شكستن است. پس هر دو ركورد به راحتی قابل جابهجایی است. این در حالی است كه ساعتی پیش از این نیز در كشور فیلیپین هلال ماه آنقدر از خورشید فاصله دارد كه میتوان آن را با چشم غیرمسلح نیز مشاهد كرد و ركوردهای مربوط به سن ماه و جدایی زاویهای ماه را برای مشاهده با چشم غیرمسلح در دنیا كاهش داد. وضعیت هلالهای ركوردی در گذشته و مقایسه آن با هلالهای حاضر، بهتر گویای اهمیت رویت این هلال است. بررسی وضعیت مشاهدهی هلال شامگاهی جمادیالاول 1429 در شامگاه 5 می 2008 با گذشت حدود 22 ساعت از هلال صبحگاهی در ایران، در حالی كه كشورمان صبح 6 می را تجربه میكند در قارهی آمریكا هلال ماه شرایط بسیار خوبی را برای ركوردشكنی پیدا خواهد كرد. ابتدا در سواحل شرقی كشور كانادا رصدگران ماه میتوانند هلال ماه بسیار جوان ماه را با سنی حدود 11.5 ساعت بسیار ساده رویت كنند. در واقع اگر در ایران ركرود سن جابهجا نشود تنها در این نقطه فرصت بار دیگر فراهم است تا این میزان كاهش یابد. سپس ساعاتی بعد با غروب خورشید ماه فاصلهی مناسب از خورشید گرفته است و در شمال شرقی ایالات متحده بار دیگر شرایط ركوردشكنی برای رویت با چشم غیرمسلح فراهم میشود.لازم به ذكر است كه ركورد سن با چشم غیرمسلح در دنیا به میران 15 ساعت و 15 دقیقه در دست آقای استوین جیمز اُمرا (از رصدگران تیزبین آسمان شب) قرار دارد. در واقع با كوشش فراوان میتوان این مقدار را به زیر 15 ساعت نیز كاهش داد.در بررسی اجمالی پیشبینی آب و هوا به این نتیجه میرسیم كه جنوب شرقی كشور ایران با درصد ابریشدن 40 درصد، بهترین وضعیت را برای ركوردشكنی در بین سایر كشورهای فوق خواهد داشت و لذا بایستی تا آن زمان، روز ركوردشكنی، منتظر بمانیم و نتیجهی تلاش رصدگران هلال را در دنیا شاهد باشیم تفكر رایج این بود كه مریخ سیاره ای است كه آب و هوایش از زمان های بسیار دور غیرفعال شده است. حدود 3.5 میلیارد سال پیش، سیاره سرخ حوزه های وسیعی از آب درجریان داشته است. اما از آن پس مریخ به سیاره ای مرده بدل گشت به گونه ای كه هیچ تغییری بر روی سطحش اتفاق نمی افتاد و به نظر می رسید كه پس از آن زمان، آب و هوای مریخ دستخوش تغییر نشده باشد. اكنون در مقاله ای تحقیقاتی، دانشمندان دانشگاه براون(Brown Univ.) بیان کردند كه شرایط آب و هوایی و اقلیمی مریخ بسیار پویاتر از آنچه در سابق تصور می شد، بوده است. پس از بررسی تصاویر با وضوح بالا كه توسط مدارگرد اكتشافی مریخ گرفته شده است، برای اولین بار محققان بطور مستند دریافتند كه توده های یخی به ضخامت حداقل یك كیلومتر (0.6 مایل) و یا احتمالاً 2.5 كیلومتر (1.6 مایل) در 100 میلیون سال قبل در امتداد عرض های جغرافیایی میانی مریخ وجود داشته است. علاوه بر این، محققان معتقدند كه سایر تصاویر بیانگر شناور و متحرك بودن یخچال های طبیعی در مناطق محدودی از مریخ در 100 تا 10 میلیون سال گذشته (مربوط به دو دوره زمینشناسی پیشین مریخ) است. این سرنخ از فعالیت آب و هوایی مریخ بدان معناست كه ممكن است شرایط اقلیمی سیاره سرخ مجدداً دستخوش تغییرات شود كه می تواند به گمانه زنی هایی پیرامون اینكه آیا مریخ می تواند مأمنی برای حیات باشد و یا اینكه در گذشته حیات را تجربه كرده است، دامن زند. جی دیكسون(Jay Dickson) از پژوهشگران بخش علوم زمینشناسی دانشگاه براون و سرپرست نویسندگان مقاله مذكور در ارتباط با این یافته جدید می گوید:"در گذشته تصور ما از مریخ، سیاره ای بود كه از 3 میلیارد سال قبل تاكنون به طور كامل مرده و خاموش است. این كشف تازه، دیدگاه ما را از سیاره ای خشك و مرده به سیاره ای فعال و پوشیده از یخ تغییر داد." در حقیقت دیكسون و همكارانش در تیم نگارش معتقدند كه این تصاویر نشان می دهد مریخ چندین عصر یخی را پشت سر گذاشته است. در این عصرهای یخی عرض های جغرافیایی میانی سیاره از یخچال های طبیعی مستور بودند كه با تغییرات در انحراف محوری سیاره از بین رفته اند. بدین ترتیب كه انحراف محوری مریخ موجب شد تا از طریق دگرگون شدن میزان نور خورشید تابشی بر مناطق مختلف، شرایط آب و هوایی تغییر یابد. دیكسون و سایر محققان تمركز خود را متوجه ناحیه ای ساختند كه شیار کولو – قله پهن پروتونیلوس ( Protonilus Mensae-Coloe Fossae) نامیده می شود. این ناحیه در عرض های میانی مریخ واقع شده است و به وسیله رشته كوهها، شماری از تپه های سرتخت و دره های با شیب تند كه دشت های پست شمالی را از ارتفاعات بلند جنوبی مجزا می سازد، نقش زده شده است. گروه تحقیقاتی به طور خاص نظر به دره ای عمیق و تنگ واقع در دشت كم ارتفاعی دارند. تصاویر گویای وجود یخرفتهایی در این دره است. (مشابه آبرفت، سنگ و خاكی كه در اثر تودههای یخ غلتان و یا یخچال ها جابجا و انباشته شود، یخرفت نامیده می شود. یخرفتها حدود و مرز پیشرفت یا پسرفت یك یخچال را مشخص می نماید. موقعیت خطوط یخرفتهای موجود در این دره بیانگر این است كه یك یخچال طبیعی تا بالای دره در جریان و حركت بوده است؛ كه چنین امری طبق گفته دیكسون از نظر فیزیكی محال است. در عوض اعضای گروه استنباط نمودند كه یخ موجود در دشت اطراف بتدریج به ارتفاعی بیش از دیواره های دره رسیده است و متعاقباً درون دره سرریز گشته است. طبق اندازه گیری های پیشین ارتفاع میان دشت و لبه دره، اعضای تیم محاسبه نمودند كه ضخامت توده یخ بایستی یك كیلومتر باشد. اما بر اساس فرضیه سرریزش یخ، در قطورترین قسمت ها ضخامت می تواند به 2.5 كیلومتر نیز در طی دوره ای زمانی كه نویسندگان مقاله آن را “the late Amazonian” (عصر آمازون اخیر) نامیده اند، رسیده باشد. عصر آمازون دورهای از 1.8 میلیارد سال پیش مریخ تا به امروز است. این یافته می تواند دال بر بحث حیات روی مریخ از طریق تقویت موضوع آب مایع باشد. یخ می تواند به دو طریق ذوب شود: ار طریق دما یا از طریق فشار. آنچنان كه می دانیم در جو و محیط مریخ پدیده تصعید غالب است. پدیده ای كه بواسطه آن مواد جامد به طور مستقیم به بخار تبدیل می گردند. اما توده های یخ می توانند چنان فشار زیادی را به قسمت های زیرین اعمال كنند كه آب مایع تولید شود؛ كه باعث می گردد تخمین ضخامت یخچال ها و توده های یخی پیشین و یا تحتانی تر، دشوار باشد. دیكسون همچنین به یك لوب(lobe) كه در سراسر دره امتداد یافته است، توجه دارد. وی در آنجا یخرفتی نیمه دایروی مشاهده نمود كه از یك انشعاب قدیمی به دشت اطراف ریخته شده بود. این لوب بر روی رسوبات یخی قبلی قرار داشت كه به نظر می آید سرنخی از وجود یخچال های بیشتری باشد. هرچند زمین شناسها نتوانستند قدمت هیچ یك از آن دو را تخمین بزنند ولی از ظواهر امر این طور بر می آید كه مربوط به دو دوره زمینشناسی قبل تر باشند كه در آن دوره ها یخبندان رخ داده است. این امر به نظریه ای كه بیان می دارد آب و هوای مریخ در گذشته دستخوش عصرهای یخی شده است، دامن می زند. پس از بارش شلیاقی که به دلیل نور ماه رصد آن بسیار دشوار بود، این بار یکی از بارشهای بسیار جذاب در اردیبهشت ماه در حداکثر فعالیت خواهد بود. این بارش در اثر ورود زمین به درون توده باقی مانده از دنباله دار معروف هالی بوجود آمده است و به دلیل نزدیکی آن به ستاره اتا– دلو از ديد ناظر زميني، نام این ستاره و صورت فلکی را بر روی آن نهاده اند. شهابها را به دو گونه رادیویی و مرئی می توان ثبت کرد. اما موضوع اصلی بحث ما در ثبت به صورت مرئی یا بصری است. در این روش شما به چند نفر برای ثبت شهابها و زمان آنها نیاز دارید. یکی از مشخصههای اصلی در هر بارش شهابی بدست آوردن سرعت ساعتی سمت الرأسی یا همان ZHR است. این مقدار به معنی آن است که یک رصدگر در مدت یک ساعت در بهترین وضعیت به ثبت شهابها بپردازد. بهترین وضعیت زمانی است که کانون بارش در سمت الرأس (سرسو) و آسمان کاملاً تاریک (حد قدر مثبت 6.5) باشد. براي محاسبهي ZHR ميتوانيد از فرمول آن در تصوير فوق استفاده كنيد. لازم به ذكر است كه ضريب مشاهدهي راصد در اين فرمول براي بارش اتا دلوي 2.4 است. زندگی بر روی زمین چگونه پایان مییابد؟ البته پاسخ معلوم نیست٬ اما دو مطالعهی جدید، برخوردی با عطارد یا مریخ را پیشبینی میکنند که میتواند پیش از آنکه خورشید به غولی قرمز بدل شود و سیاره را در تقریبا 5 میلیارد سال برشته کند٬ زندگی بر روی زمین را به سرنوشتی شوم دچار کند. این مطالعات نشان میدهند که سیارات منظومهی شمسی به چرخش حول خورشید تا حداقل 40 میلیون سال به صورت پایدار ادامه خواهند داد. ولی پس از آن احتمال کمی (غیر قابل صرف نظر) وجود دارد که اوضاع به صورتی بسیار بد پیش خواهد رفت. منظومهی شمسی در مقیاس زمانی انسانها به نظر میرسد که ساعتوار به طور منظم در حرکت است اما آیزاک نیوتن 3 قرن پیش دریافت که جاذبه گرانشی که سیارات بر یکدیگر اعمال میکنند میتواند٬ آنها را با گذشت زمان به خارج از مدارهای خود متمایل کند. پیشبینی آنچه که رخ خواهد داد به علت چند جسمی بودن مسئله بیاندازه مورد سوال قرار میگیرد. امروزه حتی خطاهای کوچک در موقعیتهای مشاهده شدهی سیارات میتواند به عدم قطعیتهایی بسیار بزرگ در پیشبینی آینده تبدیل شود. به همین علت اخترشناسان با اطمینان تنها خبر از ثابت بودن منظومهی شمسی برای 40 میلیون سال آینده را میدهند. اگرچه هیچ کس نمیتواند با اطمینان از آنچه که پس از آن رخ میدهد بگوید٬ محاسبات جدید از اطلاعات کمی در آیندهای دورتر خبر میدهند. این محاسبات نشان میدهند که با احتمال 1 تا 2 درصد مدار عطارد در طول 5 میلیارد سال آینده قطعا تغییرات عمدهای را خواهد داشت. این رویداد به متزلزل کردن سیارات درونی منظومهی شمسی میانجامد و میتواند به برخوردی فاجعهآمیز بین زمین و مریخ یا عطارد منجر شود که حیات موجود در آن زمان را نابود کند. گرگوری لافلین، نویسندهی مشترک یکی از این مطالعات در دانشگاه کالیفرنیا-سانتا کروز میگوید:"برای مثال در برخوردی سنگین با مریخ تمامی حیات فوراً نابود میشود و زمین با دمای یک ستارهی غول سرخ در حدود 1000 سال خواهد گداخت." ژاک لاسکار از رصدخانهی پاریس در فرانسه مطالعهی دیگری را تصویب کرد. وی 1001 شبیهسازی کامپیوتری از منظومهی شمسی را در گذر زمان با اندکی اختلاف در شرایط آغازین هر یک از سیارات برپایهی عدم قطعیت در مشاهدات به اجرا درآورد. در 1 تا 2 درصد موارد٬ مدار عطارد با گذشت زمان و در اثر جاذبهی گرانشی مشتری بسیار کشیده شد. در این موارد٬ مدار عطارد به خروج از مرکز 0.6 یا بیشتر رسید (خروج از مرکز صفر به معنای یک دایرهی کامل است در حالی که خروج از مرکز 1 بیشترین کشیدگی ممکن را نشان میدهد). قرار گرفتن عطارد در چنین مدار کشیدهای٬ تاثیر متقابل بین عطارد٬ زهره٬ مریخ و زمین را افزایش میدهد. شیبهسازیهای پیشین لاسکار نشان میدهد که چنین رویدادی تمامی منظومهی شمسی را آشفته میکند. لافلین در گفتگو با نیوساینتیست گفت:" هنگامی که خروج از مرکز عطارد به حدود 0.6 افزایش مییابد٬ به محل تقاطع با مدار زهره نزدیک میشود". عطارد و مریخ به هنگام متزلزل شدن منظومهی شمسی به دلیل جرمهای بهترتیب 6 و 11 درصد جرم زمین٬ دورتر پرتاب میشوند٬ زیرا نسبتاً راحتتر حرکت میکنند. به حرکت درآوردن زهره سختتر است زیرا جرمی معادل با 82 درصد جرم زمین را داراست. در یکی از شبیهسازیهای لافلین و کنستانتین بتیگین از عطارد، پس از 1.3 میلیارد سال به سمت خورشید پرتاب شد. در شبیهسازی دیگری مریخ پس از 820 میلیون سال از منظومهی شمسی به بیرون پرت شد و 40 میلیون سال پس از آن عطارد و زهره برخورد کردند. لافلین گفت: "تعداد زیادی از فجایعی که ممکن است رخ دهد برای ما روشن شده است و در هر مورد٬ جزئیات اسفبار کاملا متفاوت هستند". وحشتناکترین فاجعه برای زمین احتمال برخورد با عطارد یا مریخی عنان گسیخته است. نسبتا مشخص است که مریخ با زمین چه میتواند انجام دهد. اکثر دانشمندان بر این باورند که جسمی به اندازهی مریخ در ابتدای منظومهی شمسی به زمین برخورد کرده است و سرانجام از بقایای این برخورد ماه به وجود آمده است. زمین با این برخورد با اقیانوسی از مذاب تا هزاران درجه گرم شده بود. لافلین افزود: "پاسخ آینده به چنین اتفاقی فاجعهآمیز خواهد بود٬ اما 98 تا 99 درصد احتمال حرکت ساعتوار منظومهی شمسی در 5 میلیارد سال آینده وجود دارد." منبع:پایگاه خیری ماهنامه ی نجوم خلاصه مقاله: تا پيش از سال 1933 كه امواج راديويي با منشا فرازميني به طور كاملا تصادفي كشف شدند، مطالعه اجرام سماوي تنها در طول موج مرئي و به كمك تلسكوپهاي نوري انجام ميگرفت. اما از آن پس، بشر چشم خود را به جهان راديويي گشود و توانست با مطالعه منابعي که در طول موجهاي مرئي، بسيار ضعيف و غالبا غيرقابل رصد بودند از طريق امواج راديويي كه به دو طريق حرارتي و غيرحرارتي گسيل ميشوند، اطلاعات بيشتري از جهان پيرامون خود به دست آورد. فهرست: 1 مقدمه
جوّ زمين تنها امواج مرئي و بخشي از امواج راديويي را از خود عبور ميدهد. اجسامي که دماي حرارت آنها بين 3000 تا 10,000 درجه در مقياس کلوين باشند، نور مرئي ساطع ميکنند. از آنجايي که حسگرهاي چشم انسان در اثر برخورد امواج مرئي تحريک ميشوند، ما قادريم اجسامي را که از خود نور ساطع ميکنند و يا قابليت بازتابش نور را دارا هستند، بدون نياز به ابزار خاصي مشاهده کنيم. به همين دليل بود که علم ستارهشناسي در دوران باستان تنها بر اجسام قابل رويت مانند ستارگان، سيارات و اقمار آنها و گازهاي داغ تمرکز داشت. اوايل قرن بيستم، منجمان با بررسي دقيق طيف الکترومغناطيسي به اين نتيجه رسيدند که يک ستاره در طول موج راديويي هم قابل رويت است؛ هر چند ستارهها منابع نسبتا ضعيف امواج راديويي هستند. با اين وجود، دانشمندان علاقه خاصي به نجوم راديويي نشان نميدادند تا اينکه پرتوهاي راديويي سماوي به طور اتفاقي و در سال 1931 ميلادي توسط مهندس آمريکايي، [كارل يانسکي]، کشف شدند. ويژگيهاي منابع توليد امواج راديويي يکي از مشکلاتي که منجمان راديويي با آن روبهرو هستند، تداخل اين امواج با امواج راديويي دستساز بشر و همچنين امواج راديويياي است که با جوّ زمين برخورد کرده و به دليل تغيير فاز موجب ايجاد اختلال در کار تلسکوپهاي راديويي ميشوند. به اين دليل، راديو تلسکوپها غالبا در ارتفاعاتي که جوّ رقيقتري دارند و مکانهايي که از شهرهاي صنعتي به دور هستند، نصب ميشوند. مساله ديگري که در اين زمينه وجود دارد فاصله زياد منابع راديويي، طول موج بلند و در نتيجه انرژي پايين امواج راديويي دريافتي است. به همين دليل، در قسمت دريافتکننده راديو تلسکوپها از [تقويتکننده همسان] استفاده ميشود تا امواج دريافتي تقويت شده و اغتشاشات موجود آن تا حد زيادي برطرف شوند. کارل يانسکي و کشف امواج راديويي فرازميني بدين منظور، يانسکي آنتنهايي ساخت که در فرکانس 5/20 مگاهرتز کار ميکردند و بر چرخهايي نصب شده بودند که وي را قادر ميساخت راستاي آنها را در هر زمان تغيير بدهد. وي متوجه شد که بخشي از نويزهاي دريافتي مربوط به رعد و برق ميشوند؛ اما با اين وجود، هنوز نويزهاي ديگري وجود داشتند که بنابر گفته وي موجب بروز صداي هيسمانندي ميشدند. با چرخاندن آنتنها، يانسکي متوجه شد جهت منبع اين امواج در طول مدت زمان 23 ساعت و 56 دقيقه به تدريج تغيير ميکند. در ابتدا يانسکي فکر کرد منبع اين امواج بايد خورشيد باشد، چراکه به نظر ميرسيد يافتههاي وي با چرخش زمين به دور خود و پيدايش شبانهروز ارتباط مستقيمي دارند. اما وي همچنين مشاهده کرد که اوج بروز اين نويزها هر روز 4 دقيقه زودتر از روز قبل است و اين مساله با فرضيه وي قابل توجيه نبود. يانسکي ميدانست که از آنجا که خورشيد نيز به دور مرکز کهکشان راهشيري در حرکت است، زمين در طول يک سال بايد علاوه بر 365 دور کامل، يک دور ديگر نيز به دور خود بزند تا مجددا در جايگاه قبلي خود به دور خورشيد نسبت به ستارگان پسزمينه قرار گيرد. بنابراين، طول حرکت وضعي زمين نسبت به ستارگان (يک [شبانهروز نجومي]) 4 دقيقه کمتر از مدت زمان حرکت وضعي آن نسبت به خورشيد (يک [شبانهروز خورشيدي]) است. بنابراين، يانسکي متوجه شد که منبع اين امواج بايد بسيار دورتر از خورشيد و خارج از منظومه شمسي باشد. با مطالعات بيشتر، يانسکي توانست جهت دريافت اين امواج را کشف کند و در سال 1933 ميلادي اعلام کرد که امواج راديويي از مرکز کهکشان راه شيري نشأت ميگيرند. در حقيقت، نويزهاي دريافتي يانسکي امواج راديويي بودند که در اثر برخورد الکترونها و پروتونهاي پرانرژي با گازها و غبار بينستارهاي و بقاياي بهجا مانده از [انفجارهاي ابرنواختري] در صفحه كهكشان راه شيري يا نزديک به آن توليد شده بودند. در حقيقت حتي راديو تلسکوپهاي مدرن نيز قادر به رديابي پرتوهايي با فرکانس 1 گيگاهرتز، که از فوتوسفر ستارهاي مانند خورشيد که در فاصله يك [پارسِك] (معادل 3.26 سال نوري؛ فاصله تقريبي نزديکترين ستاره بعد از خورشيد يعني [پروکسيما قنطورس] به زمين) قرار گرفته، نيستند. در نتيجه: Ω= 1.7 x 10-15 با قراردادن (6) و (8) در (7)، چگالي شار اين ستاره را ميتوان به دست آورد: ابرهاي هيدروژني که توسط ستارگان غول پيکري که در نزديکي آنها هستند يونيزه شدهاند، منابع قوي راديويي محسوب ميشوند. اين ستارگان سوخت هستهاي خود را با سرعت زيادي به اتمام رسانده، بر روي گرانش خود فرو ميريزند و در انفجارهاي عظيمي که به آن [ابرنواختر] گفته ميشود منفجر ميشوند و بقايايي از خود به صورت حلقههايي از گاز و غبار باقي ميگذارند که در طول موجهاي راديويي قابل رصد هستند. از جمله منابع مهم انتشار امواج راديويي تابش زمينه ريزموج کيهاني است – تشعشعات حرارتي که از زمان وقوع مهبانگ در حدود 7/13 ميليارد سال پيش باقي مانده و در اثر انبساط و سرد شدن جهان هستي دماي آن به 73/2 کلوين رسيده است. مراکز فعال کهکشاني، منابع غني تابش راديويي ميزان درخشندگي [کهکشانهاي مارپيچي] در تصاوير راديويي رابطه مستقيمي با نرخ تولد ستارگان جديد در آنها دارد. به عنوان مثال، نرخ تولد ستارگان در کهکشان M82، که حدود 12 ميليون سال نوري از زمين فاصله دارد، 10 برابر نرخ تولد ستارگان در کهکشان راه شيري است و به همين نسبت هم در تصاوير راديويي از درخشندگي بالاتري برخوردار است. از سوي ديگر، کهکشانهايي که ستارگان جديد در آنها يا به ندرت به وجود ميآيند و يا اصلا ستاره تازهاي در آنها متولد نميشود (مانند [کهکشانهاي بيضوي]) در طول موجهاي راديويي تقريبا ديده نميشوند. با وجود اينکه کهکشانهايي که منابع توليد ستارگان جديد هستند در جهان به وفور يافت ميشوند، اما اين کهکشانها منابع اصلي امواج راديويي محسوب نميشوند و تنها 1% امواج راديويي فرازميني را به خود اختصاص ميدهند. قويترين منبع راديويي نزديک به زمين، کهکشان [دجاجه A] است که در فاصله Mpc 211 معادل تقريبي 700 ميليون سال نوري از زمين واقع شده است. کهکشان دجاجه A از دو هسته بزرگ که در فاصله 5500 سال نوري از يکديگر قرار گرفتهاند و احتمال ميرود زماني هسته دو کهکشان مجزا بودند که در اثر تصادم ترکيب شدهاند، تشکيل شده است. جرم اين کهکشان بيش از 100 تريليون برابر جرم منظومه شمسي است. اما تشعشعات راديويي دجاجه A مربوط به ستارگان بيشمار آن نميشود، بلکه مرکز انتشار اين امواج دو نقطه که در فاصله 160،000 سال نوري از دو سوي کهکشاني که در تصاوير اپتيکي ديده ميشود، است. اين کانونهاي توليد و انتشار امواج راديويي به وسيله تلسکوپهاي اپتيکي قابل رصد نيستند. آنها ابرهايي از پلاسماي داغ هستند که در آن الکترونها تحت تاثير ميدانهاي مغناطيسي بسيار قوي با سرعتهايي نزديک به سرعت نور در حرکتند. گمان ميرود اين ابرهاي پلاسمايي در اثر فوران ذرات باردار از مرکز کهکشان به وجود آمده باشند. در مرکز اين کهکشانها معمولا سياهچالههاي بسيار عظيمي قرار گرفتهاند که در اطراف آنها لايههايي از گاز تشکيل شده است. در اثر فروافتادن مواد به درون سياهچاله، انرژي بسيار زيادي به صورت انرژي گرانشي آزاد ميشود. بهعلاوه، اصطکاک ميان لايههاي گازي اطراف سياهچاله موجب بالا رفتن دماي ذرات و فورانهاي عظيم ماده و انرژي و توليد ميدانهاي مغناطيسي بسيار قوي ميشود. اين جتهاي پر انرژي در جهت عمود بر صفحه کهکشان- که به دليل وجود ماده کمتر، مقاومت کمتري نيز وجود دارد- به بيرون پرتاب ميشوند و در نهايت، در دو سوي کهکشان تشکيل ابرهاي پلاسمايي ميدهند. در منظومه خورشيدي، روشنترين منبع راديويي خورشيد است؛ گرچه ميزان درخشندگي آن در امواج راديويي بسيار کمتر از آنچه ما در طول موج مرئي با فرکانس نور زرد ميبينيم است. حرارت نسبتا بالا و ميدان مغناطيسي قوي خورشيد عوامل توليد امواج راديويي در آن محسوب ميشوند. فناوري رادار و کاربردهاي آن در نجوم راديويي با محاسبه مدت زماني که از هنگام ارسال امواج راديويي تا زمان دريافت امواج بازتابي طول ميکشد و دانستن اينکه تمامي امواج الکترومغناطيسي با سرعت نور در خلأ حرکت ميکنند ميتوان به راحتي فاصله جسم تا زمين را محاسبه کرد. سرعت نزديک يا دور شدن آن جسم به زمين را نيز با محاسبه تغيير اندک (قوي يا ضعيف شدن) فرکانس دريافتي نسبت به فرکانس اوليه ميتوان به دست آورد. اين تغيير فرکانس که به آن [انتقال داپلري] گفته ميشود، همانند پديدهاي است که موجب ميشود بتوانيم نزديک شدن يا دور شدن يک قطار را از طريق گوش کردن به صداي سوت آن تشخيص دهيم. از فناوري رادار همچنين ميتوان براي تصويربرداري از سطح اجرام سماوي استفاده کرد. بنابراين ميتوان اين فناوري را نوعي توليد مصنوعي امواج راديويي در اجسامي که به طور طبيعي در اين بخش از طيف پرتوافشاني نميکنند، دانست. طي يك تحقيق جديد و بحث انگيز عنوان شد كه يك سياهچاله غول آسا با سرعتي بسيار زياد در حال فرار از كهكشاني است كه آن را در خود جا داده بود. ممكن است اين فرار كهكشاني در نتيجه ادغام سهمگين بين دو ساهچاله بوده باشد. تصور مي شود كه اكثر كهكشانهاي بزرگي كه به اندازه كهكشان راه شيري هستند در مركز خود ساهچاله هائي را جاي داده اند كه ميليونها برابر خورشيد وزن دارند. زمانيكه كهكشانها با هم ادغام مي شوند اين سياهچاله ها با حركت پيچشي به سوي يكديگر مي روند و سپس با هم برخورد مي كنند. بر اساس فرضيه نسبيت عمومي انيشتين اين برخورد فضاي گرداگرد را به شدت دچار اختلال كرده و ريزموجهائي بنام امواج گرانشي را در ميان فضا-زمان ايجاد مي كند. شبيه سازي هاي رايانه اي نشان مي دهند كه اين امواج بيشتر در مسيرهاي خاصي گسيل مي شوند كه بدين ترتيب باعث مي شوند سياهچاله بزرگتر كه حاصل اين برخورد است در مسير مخالف موجها و با سرعتهائي تا چهار هزار كيلومتر در ثانيه به عقب رانده شود. در برخي موارد اين سرعت براي بيرون انداختن سياهچاله از محل كهكشان خود كافي است. اكنون ، اختر شناسان اولين ابر سياهچاله را در حال پرت شدن از كهكشان خود شناسائي كرده اند. استفان كوموسا از موسسه فيزيك فرازميني ماكس پلانك در آلمان با كمك تيمي از پژوهشگران و استفاده از روش "نقشه برداري ديجيتالي آسمان" (SDSS) به رصد آسمان پرداختند. اين پژوهشگران چيزي را مشاهده كردند كه به اعتقاد آنها نشاني از رانده شدن يك ابر سياهچاله بشكل يك كوازار است. دانشمندان اين كوازار را SDSS J0927+2943 نام گذاري كردند. به اعتقاد دانشمندان كوازارها كهكشانهائي بسيار فشره و درخشاني هستند كه يك سياهچاله غول آسا با سرعت بسيار زياد در ميان آنها در حال تغذيه است و به همين علت با نور درخشاني نورافشاني مي كند. اين گروه از دانشمندان بر اساس دو دسته نورهاي درخشان در طيف نوري اين كوازار عنوان مي كنند كه اين سياهچاله در حال شتاب گيري با سرعتي برابر 2650 كيلومتر در ثانيه است. يكي از اين دسته از نورها از ابرهاي گاز درون كهكشان منشا مي گيرد و دسته ديگر مربوط به ماده اي است كه در اطراف ابر سياهچاله مي چرخد. با اين سرعت ، روزي اين سياهچاله از كهكشان خود فرار خواهد كرد. اما يكي از دانشمندان مركز اختر فيزيك هاروارد اسميتسونين مي گويد كه تحقيقات گروه كوموسا هنوز وي را قانع نكردند كه اين يك سياهچاله در حال پرت شدن باشد. وي مي گويد كه تغيير ظاهري خطوط درخشان مربوط به ابرهاي گاز كهكشان مي تواند در نتيجه حركت ابرهاي گازي درون خود كهكشان و يا واپيچش مربوط به ابرها باشد كه بطور غير منظم روشن مي شوند. منبع:http://space.news cientit.com-پارس اسکای -فرشید کریمی این گروه توانست انعکاس چنین رویداد نادری را با جزئیات بسیار خوبی رصد و ثبت کند. این رویداد نه تنها میتواند فرآیند ازهمگسیختگی یک ستاره را آشکار کند بلکه قادر است روشهای جدیدی را در نقشهبرداری از هسته کهکشانی ارائه کند. وقتی ستارهای در دام گرانش یک سیاهچالهی ابرپرجرم اسیر میشود، ناچار تکه تکه میشود و هستهی سیاهچاله خردههای آن را جذب میکند. طی این فرآیند گازهای ستاره بسیار داغ شده و آهنگ برافزایش بیشتر میشود و در نتیجه تابش پرتو X به طور ناگهانی افزایش مییابد. این تابش در هسته کهکشان، مادهی اطراف را روشن میکند و امکان جستجو در مناطقی را که تا پیش از این اتفاق غیرقابل رصد بودهاند، فراهم میکند. «استفانی کوموسا» (Stefanie Komossa)، رهبر این تحقیق از موسسه ماکس پلانک، میگوید:" مطالعه هستههای کهکشانی بدون حضور چنین انعکاسهای نوری درست مانند بررسی شهر نیویورک در شبی بدون برق است. در این حالت نمیتوانید جزئیات هیچ ساختمان یا خیابانی را ببینید. اما اگر در همان شب تاریک نیویورک آتشبازی برپا باشد وضعیت متفاوت خواهدبود. این انعکاس نوری مانند آتشبازی عمل میکند و هستهی کهکشان را روشن میسازد. البته اخترشناسان باید سریع عمل کنند زیرا این فورانهای اشعه X مدت زمان کوتاهی دارند. فیزیکدانها از روی اندازه و درجه یونش خطوط طیفی میتوانند تعیین کنند که این انعکاسها از کدام ناحیه کهکشان است. کوموسا و تیمش کهکشانی جالب را در دسامبر 2007 آشکار کردند. خطوط طیفی بسیار قوی آهن در آن، توجه تیم را به خود جلب کرد. همچنین نشانههایی از حلقههای مولکولی مشاهده شد که قسمت بسیار مهمی از مدل متحد کهکشانهای فعال است . مدل متحد کهکشانهای فعال بیان میکند که همه کهکشانهای فعال از اجزای یکسانی تشکیل شدهاند و تفاوتهای دیدهشده ناشی از اختلاف در جهت دید ما از کهکشانها است. نکته مهم در این نوع کهکشانها جمعشدن مولکولها در اطراف سیاهچاله و قرص برافزایشی است که به آن حلقه مولکولی میگویند. این حلقه اطراف سیاهچاله را پوشانده و باعث اختلافهایی وابسته به جهت دید رصدگرها میشود . در حال حاضر کوموسا و تیمش یک سیگنال بسیار قوی متغیر با زمان دارند که از طرف حلقه مولکولی کهکشان فرستاده شده است. آنها معتقدند که با استفاده از این انعکاس میتوانند از حلقه مولکولی نقشهبرداری کنند و هندسه آن را آشکار کنند . در میان خطوط طیفی، برخی تابشهای متغیر فرو سرخ هم دیده شده که دانشمندان آن را با عنوان «آخرین گریه برای کمک» از طرف حلقهی مولکولی قبل از نابودی کامل آن همه گاز داغ تعبیر کردهاند. همچنین خطوط بسیار عجیبی از تابشهای هیدروژن شناسایی شده که اشاره به فعالیتهای دیسک ماده اطراف سیاهچاله دارد .تیم تحقیقاتی در حال حاضر شرایط فیزیکی این پدیده را بررسی میکند و در جستجوی رابطه آن با کهکشانهای فعال و غیرفعال است. منبع: maxm planck institute-پایگاه خبری ماهنامه ی نجوم خب سوال این بود:(وقتی یه ستاره بمیره چی میشه؟یه سیاه چاله می شه؟) در پاسخ اول اینکه : جنس ستارگان از هیدروژن است و تفاوت ستارگان با سیارات در این است که ستارگان از خود نور دارند ,ودر انها هیدروژن به هلیم(H---->He)تبدیل میشود .به نظر می رسد هیدروژن اساسی ترین ماده ی تشکیل دهنده ی عناصر سازنده ی جهان می باشد . ستارگان از ما خیلی دورند ,نزدیک ترین ستاره به ما الفا-قنطورس می باشد که فاصله ی ان چهار سال نوری می باشد .همچنین دور ترین ستاره نیز ولف می باشد به فاصله ی هفده سال نوری از ما دور است . دوم قبل از تشکیل یک ستاره به ان پیش ستاره می گویند که بعد از ۳۰ میلیون سال به یک ستاره ی نورانی تبدیل می شود .ستاره ی نورانی هم به یک غول سرخ تبدیل می شود بعد از مرحله ی غول سرخی بستگی به جرم ستاره دارد که یا به کوتوله ی سفید و یا به یک ابر نواختر تبدیل می گردد .در مرحله ی ابر نواختری , ستاره در این مرحله پوسته ی بیرونش را می ترکاند و ناگهان تمامی سطح بیرونی خود را که پوسته منبسط کرده گرداگرد ستاره قابل رویت و نورانیت ان ۱۰۰برابر می شود و پس از چند روز به تاریکی می گراید .و بعد از مرحله ی ابر نواختری و طی مرحله یی قبل از تاریکی ممکن است به کوتوله ی سفید تبدیل می گردد و بعد از این مرحله به یک ستاره ی نوترونی تبدیل می گردد این ستاره ی نوترونی هم در نهایت به یک سیاهچاله تبدیل می گردد .البته زیاد نباید نزدیک این سیاهچاله ها بشویم چون مرموز هستند و ممکن است که مارو به طرف خود بکشانند . خلاصه این که: پیش ستاره ---->ستاره ی نورانی -------->غول سرخ ------------>ابر نواختر ---------------->کوتوله ی سفید --------------------->ستاره ی نوترونی ------------------------->سیاهچاله چند عکس هم از سیاهچاله ها: دوستان ببخشید که عکسها مرتب نیست بار دیگر حركت ماه به دور خورشید و و مقارنهای دیگر، این بار مقارنه ماه با غول منظومهی شمسی و قمرهای گالیهای آن در راه خواهد بود. علاقهمندان به رصد این مقارنه میتوانند در صبحگاه روز یکشنبه هشتم اردیبهشتماه، قبل از طلوع خورشید در ساعت 6 و 16 دقیقه آن را با جدایی زاویهای 4 درجه مشاهده کنند. البته بهترین وضعیت رصد این مقارنه، ساعت 13 و 10 دقیقه خواهد بود که جدایی زاویهای آنها از یکدیگر 2 درجه و 56 دقیقه است كه البته ماه و مشتری غروب كردهاند. اما از ساعت 9:35 صبح جدایی به 3.5 درجه میرسد و اگر رصدگر تیزبینی باشید میتوانید آن را با تلسكوپ میدان دید باز در روز مشاهد نمایید. در این مقارنه درصد سطح روشن ماه (فاز) 65 درصد و قدر سیاره مشتری 2.3- خواهد بود. همچین در این مقارنه میتوانید هر 4 قمر گالیلهای سیارهی مشتری را مشاهده كنید. قمر یو در سمت راست و قمرهای گانیمد، كالیستو و اروپا در سمت چپ مشتری واقع شدهاند. منبع:پایگاه خبری ماهنامه ی نجوم در کتابهای ستارهشناسی، اغلب، کهکشانها به صورت جزیرههایی آرام از ستارگان نشان داده میشوند، اما همیشه اینطور نیست. روی دیگر سکه زمانی دیده میشود که دو کهکشان با هم برخورد کنند. در برخورد کهکشانها، به دلیل فاصلهی بسیار زیاد ، معمولا ستارگان با هم برخورد نمیکنند اما به دلیل گرانش بسیار زیاد کهکشانها، معمولا تغییر شکل زیادی در ظاهر دو کهکشان رخ میدهد، ستارگان بسیاری از مدارهای خود خارج میشوند و گازهای میان ستارهای متلاطم میشوند. پس از برخورد، ممکن است کهکشانها با هم ادغام شوند یا بار دیگر از هم جدا شوند. همانند دو دستهی بزرگ از زنبورها که از درون یکدیگر عبور میکنند. اما به دلیل فعال شدن مناطق ستارهسازی، معمولا پس از این برخوردها فرآیند ستاره سازی کهکشانها شتاب میگیرد و میتواند به 100 برابر مقدار اولیه خود برسد. البته مدت زمان این برخوردها میتواند صدها میلیون سال به طول انجامد. امروز در هجدهمین سالگرد پرتاب تلسکوپ فضایی هابل، 59 عکس از این برخوردها برای عموم منتشر شد. بیشتر این عکسها حاصل کار پروژهی GOALS است. در این پروژه تلسکوپهای فضایی هابل، چاندرا و اسپیتزر برای یافتن کهکشانهایی که در ناحیهی فروسرخ درخشان هستند، با هم همکاری میکنند. تصویر بزرگ این 59 برخورد کهکشانی را اینجا ببینید(حجم عکس حدود 1400 کیلوبایت است): http://www.nasa.gov/images/content/223975main_wildgalaxieslargecollage.jpg منبع: ناسا-نیوساینتیست-پایگاه خبری ماهنامه ی نجوم 
اكنون این فرصت برای خوشهی پروین و سیارهی زهره فراهم شده است تا با حركت خود در دوربین میدان دید باز سوهو (LASCO C3) مقارنهای زیبا را رقم بزنند. این در حالی است كه خوشهی پروین قصد نقل مكان به آسمان صبحگاهی را دارد. ولی زهره در حال نقل مكان به آسمان شامگاهی است. زهره با آنكه سیارهی تیزپایی است ولی مسابقه را به خوشهی پروین میبازد و این خوشه در 31 اردیبهشت به مقارنه با خورشید میرسد و از این روز به بعد یك جرم صبجگاهی خواهد شد. ولی زهره ناامیدانه تا 19 خرداد از دید ناظر زمین با گذر از پشت خورشید به آسمان شامگاهی نقل مكان خواهد كرد. البته در این روز عطارد نیز برای تسلی زهره همزمان وارد آسمان صبحگاهي خواهد شد. ولی طی روزهای 2 و 3 خرداد خوشهی پروین و سیارهی زهره مثلث زیبایی را با خورشید خواهند ساخت.
بارش هاي شهابي زيادي طي سال اتفاق مي افتد که از اين بين چند بارش شهابي به علت تعداد شهاب ها از اهميت بيشتري برخوردار هستند که به معرفي آنها مي پردازيم.
ارديبهشت؛ بارش شهابي شلياقي
بارش شهابي شلياقي يکي از قديمي ترين بارش هاي شهابي رصدشده است. چيني ها دو هزار سال پيش آن را ثبت کرده اند. منشاء اين بارش، دنباله دار تاچر (Thatcher, C/1861 G1) است. اين دنباله دار در سال 1861 کشف شد. دوره تناوب اين دنباله دار 415 سال محاسبه شده است. ساکنان نيمکره شمالي مي توانند اين بارش را در بيشتر طول شب مشاهده کنند. البته شدت شهاب هاي آن زياد نيست و در بهترين شرايط و در آسماني کاملاً تاريک به حدود 15 شهاب در ساعت مي رسد.
اوج بارش شلياقي امسال صبح روز سوم ارديبهشت بود که وجود نور ماه کامل باعث شد از مشاهده بسياري از شهاب هاي آن محروم شويم.
ارديبهشت؛ بارش شهابي اتا- دلوي
بارش اتا - دلوي از بقاياي ذرات به جاي مانده از دنباله دار هالي است. به علت ارتفاع کم کانون بارش، رصد آن از نيمکره شمالي به خوبي ميسر نيست. رصدگران مي توانند در سپيده دم، کانون بارش را در افق جنوب شرقي خود مشاهده کنند. اوج آن امسال در شامگاه 16 ارديبهشت اتفاق افتاد و هلال آخر ماه هيچ مزاحمتي براي رصد آن ايجاد نکرد.
مرداد؛ بارش شهابي دلتا- دلوي جنوبي
مرداد، ماه بارش هاي شهابي است. در اين شب ها چندين بارش شهابي به طور همزمان فعال هستند. بارش شهابي دلتا- دلوي جنوبي که بيشتر براي ساکنان نواحي جنوبي مناسب است در 6 مرداد به اوج خود مي رسد. در بامداد آن روز، کانون نسبتاً خوبي از افق جنوبي مي گيرد و شرايط رصد اين بارش ميسر مي شود. هلال ضخيم ماه مزاحمت چنداني براي رصد به وجود نمي آورد.
مرداد؛ بارش شهابي برساووشي
بارش شهابي برساووشي يکي از معروف ترين بارش هاي شهابي ساليانه است که در 21 تا 22 مرداد به اوج فعاليت خود مي رسد. شايد به جرات بتوان گفت بارش شهابي برساووشي يکي از شورانگيزترين برنامه هاي ساليانه نجومي است که در شب هاي گرم تابستان منجمان آماتور را گردهم مي آورد. نخستين گزارش هاي رصد اين بارش به بيش از دو هزار سال پيش برمي گردد که در شرق دور (چين، ژاپن و...) ثبت شده است. منشاء بارش برساووشي، دنباله دار سويفت- تاتل است که در سال 1862 کشف شد. چند سال پس از کشف اين دنباله دار بود که «شياپارلي» با کمک محاسباتش نشان داد دنباله دار سويفت- تاتل منشاء بارش شهابي است. اين اولين بار بود که ارتباط بارش شهابي و دنباله دار به اثبات مي رسيد. افزايش فعاليت بارش برساووشي در سال هاي 63-1861 تاييدکننده اين مطلب بود. دوره تناوب دنباله دار سويفت- تاتل حدود 130 سال است و آخرين بار در اوايل دهه 1990 به حضيض خود رسيد و در سال هاي 1991 و 1992 نيز تعداد شهاب هاي بارش برساووشي بيش از حد معمول بودند.
اوج اين بارش امسال در بعداز ظهر 22 مرداد اتفاق مي افتد. در زمان اوج اين بارش شهابي در زير آسمان تاريک در هر ساعت ده ها شهاب قابل مشاهده خواهد بود. البته کانون اين بارش در ساعت 10 شب از سمت شمال شرقي آسمان طلوع مي کند و به تدريج ارتفاع آن زياد مي شود. ماه در نيمه شب غروب مي کند و پس از آن شرايط رصدي اين بارش بهتر مي شود.
مهر؛ بارش شهابي جباري
منشاء اين بارش، دنباله دار هالي است. کانون اين بارش در نزديکي ستاره معروف قرمزرنگ اين صورت فلکي قرار دارد که پس از نيمه شب طلوع مي کند و تا صبح در آسمان است. اوج اين بارش در بامداد آخرين روز ماه مهر اتفاق مي افتد. در اين هنگام ماه تربيع مزاحم رصد خواهد بود.
آبان؛ بارش شهابي اسدي
ظهور چشمگير بارش اسدي 1799 را بسياري از دريانوردان و ساکنان قاره امريکا رصد کردند. در سال 1833 نيز بارش اسدي شگفتي آفريد. در مدت چند ساعت تعدادشان به هزاران شهاب در ساعت رسيد، به طوري که بسياري تصور کردند جهان به پايان رسيده است.
در سال 1837، «هاينريش اولبرس» با بررسي بارش اسدي دهه هاي گذشته، دوره فعاليت آن را 33 يا 34 سال تعيين کرد. در آن زمان مشخص شد منشاء بارش شهابي اسدي، دنباله دار تمپل- تاتل است. در دهه هاي بعدي بارش شهابي اسدي فعاليت چشمگيري نداشت، اما در سال 1966 شهاب هاي اسدي غوغايي آفريدند. در مدت کوتاهي آسمان پر از شهاب شد، به طوري که برخي رصدگران در امريکاي شمالي از ظهور 30 شهاب در يک ثانيه خبر دادند.
دنباله دار تمپل- تاتل در آخرين گذر خود در نهم اسفند 1377 به حضيض مدارش رسيد. در اين سال اوج بارش 20 ساعت زودتر از زمان پيش بيني شده اتفاق افتاد. آنهايي که موفق به رصد آن شدند، آذرگوي هاي بي نظيري را ديدند. در سال 1378 بارش اسدي در 30/5 صبح 27 آبان با ظهور هزاران شهاب در ساعت به اوج خود رسيد. در آن زمان کانون در ارتفاع زيادي قرار داشت و بسياري از ساکنان خاورميانه توانستند شاهد اين آتش بازي آسماني باشند. در سال هاي اخير فعاليت اين بارش با ظهور حدود 10 شهاب در ساعت، معمولي بوده است. بارش امسال در 27 آبان به اوج مي رسد که وجود ماه در آسمان بامدادي مزاحم رصد خواهد بود.
آذر؛ بارش شهابي جوزايي
اين بارش به علت تعداد شهاب هاي زياد و پرنور، مورد توجه بسياري از رصدگران است. کانون اين بارش تقريباً در تمام شب در آسمان است. امسال اوج آن در بامداد 24 آذر اتفاق مي افتد. متاسفانه وجود ماه کامل و نزديکي آن به کانون بارش باعث از دست دادن بسياري از شهاب هاي آن خواهد شد.
دي؛ بارش شهابي ربعي
بارش شهابي ربعي يکي از چند بارش شهابي فعال ساليانه است. ربع نام صورت فلکي کوچکي است که در تقسيم بندي انجمن بين المللي نجوم جزيي از صورت فلکي عوا محسوب شده است، به همين دليل نام اين بارش شهابي براي خيلي ها آشنا نيست. سرد بودن هوا در اين زمان باعث مي شود رصدگران کمي به رصد آن بپردازند. کانون اين بارش پس از نيمه شب از شمال شرق طلوع مي کند و در ساعت 5 بامداد به ارتفاع حدود 50 درجه از افق شرقي مي رسد. شهاب هاي اين بارش سرعت نسبتاً کمي دارند. امسال اوج بارش شهابي ربعي در بامداد 14 دي ماه خواهد بود. در زمان اوج بارش، نور ماه مزاحمتي براي رصد ايجاد نخواهد کرد.
* عضو انجمن علمي پژوهشي نجم شمال
دکتر غفاری در 25 خرداد ماه سال 1285 هجری شمسی در تهران متولد شد و تحصیلات پایۀ خود را در دبیرستان دارالفنون به اتمام رسانید. ریاضیات و فیزیک را در دانشگاه نانسی فرانسه تحصیل کرد و دیپلم ستاره شناسی و آنالیز عالی ریاضیات را نیز از آنجا دریافت نمود. او دکترای ریاضیاتِ فیزیک را از دانشگاه سوربن فرانسه اخذ کرد. در 1315 به اعضای هیئت علمی دانشگاه تهران پیوست و پس از اتمام خدمت سربازی از سال 1319 تا 1334 به عنوان استاد تمام آنالیز عالی تدریس کرد و این در حالی بود که در سال 1325، به دعوت دانشگاه سلطنتی لندن مدتی را در آنجا گذرانده و P.h.D تصحیح فاکتورهای سرعت و روش هودوگراف در دینامیک گازی را از آنجا دریافت کرد. 
عکس روز: سایوز در حال اتصال به ایستگاه فضایی بین المللی
می تواند با تنفس هوایی شبیه به اتمسفر مریخ ، زنده بماند ؟!.
آیا تا کنون مبلغ قبض تلفن همراه شما نجومی شده است ؟ یکی از هزینه های مهم ارتباط با تلفن همراه استفاده از پیام کوتاه است ، مراقب باشید چون پیام کوتاه به تازگی نسبتی با ارقام نجومی پیدا کرده است !!!.
بزرگترين شرکت رايانه اي جهان نرم افزار رايگاني به نام تلسکوپ جهاني يا WorldWide Telescope را از روز دوشنبه در دسترس علاقمندان قرار داده که همگان با استفاده از آن قادر به گشت وگذار در فضا، مشاهده کهکشان هاي مختلف و سيارات وستاره ها هستند.
اين نرم افزار 12 ترابايت اطلاعات از دنيا را در خود جاي داده است. اين حجم از اطلاعات مساوي با 2.6 ميليارد صفحه کتاب است. تصاوير اين مجموعه با استفاده از تلسکوپ ها و سفينه هاي مختلف فضا پيما تهيه شده اند.
براي بارگذاري نسخه نمايشي اين نرم افزار به آدرس www.worldwidetelescope.org. مراجعه کنید .
در این روز خورشید حدود ساعت 20 غروب خواهد کرد و پس از گذشت 45 دقیقه از این زمان و تاريكشدن آسمان، اگر نگاهی به آسمان بالای سر خويش بیاندازيد میتوانید اجتماع سه جسم آسمانی را مشاهده کنید. در ساعت 20 و 45 دقیقه جدایی زاویهای بین ماه و قلبالاسد در حدود 1 درجه و 58 دقیقه قوسی است. با گذشت زمان و به دلیل حرکت ماه به سمت این ستاره (از دید ناظر زمينی) این جدایی زاویهای کاهش خواهد یافته و به 1 درجه و 40 دقيقهي قوسی میرسد.
بهترین زمان برای رصد این مقارنه ساعت 23 و 12 دقیقه است که در این زمان جدایی زاویهای آنها از یکدیگر به 1 درجه و 2 دقیقه قوسی رسيده است. دقايقي بعد ميتوانيد شاهد اختفای ستارهي قدر 4.4، 31-اسد با ماه باشيد. اين اختفا از ساعت 00:52 بامداد 24 ارديبهشتماه در مركز ايران آغاز شده و در ساعت 01:49 بامداد پايان می يابد. ميزان سطح روشن ماه (فاز) در اين اختفا 57 درصد است و شروع اختفا در منطقهی تاريك ماه بسيار ديدنی خواهد بود. در این بین سیاره زیبای زحل نیز در نزدیکی ستاره قلبالاسد قرار دارد و در اين بين بینصیب نخواهد ماند. ماه در ساعت 2 بامداد روز بعد (24 اردیبهشت ماه) به کمترین فاصله از سیاره زحل پيش از غروب آن در پهنهي ايران خواهد رسید. در این زمان جدایی زاویهای این دو از یکدیگر 3 درجه و 21 دقیقه قوسی خواهد بود. علاقهمندان به عکاسی از آسمان شب و این اجتماع و اختفاي زیبا میتوانند گزارشهای خود را به وب سایت آسمان شب ایران ارسال نمایند.
منبع:پایگاه خبری ماهنامه ی نجوم
پژوهش های انجام شده در سالهای پیش نشان می دهد كه جهان افزون بر آنكه در حال بزرگ شدن است، این انبساط دارای شتاب نیز می باشد. یعنی همچنان كه كهكشانها در حال دور شدن از یكدیگر هستند، افزون بر تندی (سرعت) دارای شتاب نیز می باشد .
هنگامی كه بحث انبساط جهان مطرح شد، برای توجیه آن باید یك نظریه منطقی و نو ارائه می شد تا بتواند بزرگ شدن جهان را توجیه كند.
این نظریه باید توضیح می داد كه بزرگ شدن جهان از كجا و چه زمانی آغاز شده است؟
برای توجیه بزرگ شدن جهان نظریه "مهبانگ" (انفجار بزرگ- Big Bang) مطرح شد كه بر پایه ی آن جهان از انفجار یك توده ی فوق العاده متراكم و با حجم ناچیز آغاز شده است .
پس از آنكه شتاب جهان مطرح شد، باید یك دلیل منطقی برای توجیه آن ارائه می شد. همچنانكه می دانید طبق قوانین فیزیك شتاب ناشی از اعمال نیرو یا انتقال انرژی صورت می گیرد. بنابراین باید نیرویی به جهان اعمال شود یا انرژی وجود داشته باشد تا بتواند شتاب جهان را توجیه كند. براین پایه بحث انرژی تاریك یا Dark Energy مطرح شد كه هنوز سرچشمه و چرایی آن ناشناخته است. البته در این زمینه نظریه های گوناگونی مطرح شده است، اما هیچ كدام نتوانسته پاسخی پذیرفتنی به آن بدهد . 
نظریه ی CPH و انرژی تاریك ( CPH Theory and Dark Energy )
طبق نظریه ی CPH همه ی ذرات موجود در جهان از CPH تشكیل شده اند و CPH همواره با مقدار سرعت ثابت حركت می كنند و هنگامیكه یكدیگر را جذب می كنند مقداری از این سرعت ثابت به حركت دورانی تبدیل می شود كه آن را اسپین می نامند به طوری كه طبق نظریه CPH پس از مهبانگ CPHها به همه ی اطراف جهان پراكنده شدند كه با سرعت ثابت Vc , Vc>c به حركت خود ادامه می دادند. بتدریج CPH ها یكدیگر را جذب كردند و به انرژی تبدیل شدند و انرژی نیز به ماده و پاد ماده تبدیل شد. بتدریج غبارهای آسمانی تشكیل گردید و ستارگان و كهكشانها پدید آمدند. از آنجایی كه همه ی اجسام و ذرات موجود در جهان از CPH تشكیل شده اند و این CHP ها در ساختمان ماده دارای حركت دورانی یا اسپین هستند، لذا هر انفجاری كه در جهان صورت گیرد، مقداری از حركت دورانی یا اسپین CPH ها به حركت انتقالی تبدیل می شود .
چون بیشتر ماده ی موجود در جهان در ستارگان در حال انفجار است، لذا بطور مداوم حركت دورانی CPH ها به حركت انتقالی تبدیل می شود و این امر موجب انبساط و در عین حال شتاب جهان می شود .
نگاهی به چگونگی ایجاد و گسترش كیهان
همه چیز در حال گردش است. زمین به گرد خورشید می چرخد و ماه به گرد زمین. زمین و همه ی سیاره ها ی منظومه خورشیدی نیز به دور ستاره بزرگ خورشید می چرخند. منظومه خورشیدی ما كه در یكی از بازوهای كهكشان راه شیری قرار دارد به گرد هسته مركزی راه شیری می چرخد. كهكشان راه شیری در خوشه ای به نام گروه محلی قرار دارد. همگی كهكشان های گروه محلی نیز به دور مركز گروه محلی می چرخند.
از گرد هم آمدن گروه ها و خوشه های بسیاری همچون گروه محلی، مجموعه بسیار بزرگ تری به نام «ابر خوشه» تشكیل می شود. جهانی كه ما در آن زندگی می كنیم از میلیون ها ابر خوشه تشكیل شده است. اکنون می خواهیم از زمین كوچكمان كه در این جهان بزرگ، حتی به اندازه یك نقطه كوچك هم نیست بیرون رویم و به سوی نخستین لحظه های تشكیل کیهان برویم .
بیش از 13 میلیارد سال پیش همه ی انرژی های دنیا، یعنی همه ی آن چیزی كه هم اكنون وجود دارد به صورت اصلی ترین ماده تشكیل دهنده ی انرژی در یك نقطه وجود داشت. (در طول مقاله واژه های كیهان و عالم به کار برده شده است كه هر دو به یك معنا است. ) این نقطه با انفجاری بزرگ گسست و انرژی خود را به هر سو پخش كرد.
این لحظه را «مهبانگ» (انفجار بزرگ – Big Bang ) می گویند. پس از انفجار بزرگ همه ی انرژی های جهان كه در یك نقطه جمع شده بود به هر سو پخش و گسترده شد كه اكنون نیز ادامه دارد. به زبان ساده جهان از زمان مهبانگ تا اكنون در حال انبساط (باز شدن) است. پس از دو دقیقه با همجوشی پروتون ها و نوترون ها، دوتریوم درست شد. پس از سه دقیقه، هلیم از همجوشی دوتریوم، پروتون ها و نوترون ها پدیدار شد. در آن هنگام چگالی جرمی ماده از چگالی ماده معادل انرژی فوتون ها كمتر بوده است، در حالی كه هم اكنون چگالی جرمی ماده از چگالی ماده معادل انرژی فوتون ها بیشتر است. در آغاز ساخته شدن کیهان نوترون ها، پروتون ها و الكترون ها تنها سهم ناچیزی از مقدار ماده را داشتند و این فوتون ها بوده اند كه انحنای فضا- زمان را به وجود می آوردند.
صدهزار سال پس از تشكیل عالم، دمای كیهان هشت هزار كلوین بود در حالی كه نهصد هزار سال بعد دمای جهان به سه هزار درجه كلوین كاهش یافت. در این زمان به دلیل افت دما و خنكی نسبی ای كه به وجود آمده بود پروتون ها و الكترون ها با یكدیگر درهم آمیخته شدند تا این كه اتم های خنثای هیدروژن را به وجود آوردند. كیهان در این زمان (یك میلیون سالگی) برای نخستین بار شفاف شد كه با وقوع شفافیت فوتون های زمینه میكرو موجی كیهانی در تمام عالم گسترش یافتند. در این هنگام بخش هایی از كیهان كه مقداری از میانگین چگال تر بودند تبدیل به خوشه ها، ابرخوشه ها و كهكشان ها شدند و بخش های كوچك و كم تراكم تر باقیمانده تبدیل به فضای میان ابرخوشه ها شدند.
طی یك دوره چند میلیون ساله ابر های گازی به وجود آمدند كه هسته آغازین تشكیل ستارگان بودند. كهكشان راه شیری در یك ابر چرخنده كم سرعت از هیدروژن و هلیوم كه در حدود 100 كیلو پارسك (326 سال نوری) پهنا دارد تشكیل شد. البته هنوز معلوم نیست كه كهكشان ما از یك ابر بزرگ گازی تشكیل شده یا آن كه شماری از ابرهای كوچك كه با یكدیگر درهم آمیخته شده اند. در راه تکمیل و گسترش کیهان در مركز كهكشان راه شیری دو مركز بسیار پرانرژی كه سیاه چاله هستند به وجود آمد كه به نوعی نقطه تعادل و جاذبه گردشی كهكشان است. بیش از 5/4 میلیارد سال پیش منظومه خورشیدی ما در درون یكی از ابرهای گازی كهكشان راه شیری زاده شد. در آغاز بخش هایی از این ابر بزرگ شروع به متراكم شدن كرد و بر اثر كشش گرانشی فشرده شد تا به صورت یك توده كروی شكل درآمد. پس از صد هزار سال خورشید به صورت یك كره بسیار كوچك زاده شد. خورشید كوچك پیاپی داغ تر و گرم تر می شد و به سرعت به گرد خود می چرخید و از خود ماده در فضا رها می كرد. پس از مدتی خورشید به دوران بلوغ خود رسید. در این دوره نخستین انفجارهای هسته ای خورشید آغاز شد كه سبب درخشش این ستاره بزرگ می شد. خورشید از آغاز پیدایش خود تاكنون پیاپی در حال تبدیل ماده به انرژی است.
حلقه هایی از موادی كه از خورشید جدا می شدند كم كم به صورت اجرام كوچكی درآمدند و پس از مدتی بر اثر گرانش بسیار بالای خورشید در مدار هایی متفاوت شروع به چرخیدن كردند. این اجرام كه توده های كوچك چرخانی در میان توده های بزرگی از گاز و غبار بودند پس از طی چندین میلیون سال تبدیل به سیاره های بزرگ و كوچكی شدند كه امروزه به نه نام مختلف همچنان به دور خورشید بزرگ در حال گردش هستند. هر نه سیاره منظومه خورشیدی در نه مدار مختلف و در فاصله های معینی از خورشید قرار دارند كه به ترتیب از اولین سیاره نزدیك به خورشید عبارتند از " تیر (عطارد)، ناهید (زهره)، زمین، بهرام (مریخ)، برجیس (مشتری)، کیوان (زحل)، اورانوس، نپتون و پلوتو "
یوهان كپلر قانون های سه گانه ای را كشف و برای حركت سیاره ها وضع كرده است كه شامل مواد زیر است:
1-همه سیاره ها در یك مدار بیضی شكل به گرد خورشید می چرخند.
2- هر سیاره ای كه در گردش خود نزدیك به خورشید می رسد، سرعتش بیشتر می شود.
3- بین مسافت و دوری سیاره از خورشید با زمانی كه مدار خود را می پیماید، نسبت خاصی برقرار است.
جهان پهناور ما همچون بادكنكی كه در حال باد شدن است مدام در حال بزرگ شدن است و هر روز بر پهنای آن افزوده می شود. بر طبق قانون هابل كهكشان های دوردست با سرعتی به تناسب دوریشان از ما فاصله می گیرند، بنابراین كیهان به طور یكنواخت در حال انبساط است. البته بایستی بدانید كه كهكشان ها خود در حال انبساط و بزرگ شدن نیستند بلكه این فضا- زمان است كه باز می شود و كهكشان ها را با خود می برد. بر پایه ی این قانون اگر کیهان باز باشد، انبساط تا بی نهایت ادامه دارد و اگر بسته باشد انبساط متوقف شده و کیهان شروع به رمبش (انقباض) می كند. چون گرانش از سرعت انبساط عالم می كاهد ممكن است كه روزی پیروز شود و موجب توقف گسترش کیهان و در نتیجه فروریختن كیهان در خود شود. برای درك بهتر آن نمونه ای می آوریم: سرعت گریز از زمین 4/11 كیلومتر بر ثانیه است. حال اگر موشكی با سرعت كمتر بخواهد از جو زمین خارج شود گرانش زمین این اجازه را به او نمی دهد و موشك به سوی زمین باز می گردد. پس اگر سرعت نسبی دو كهكشان از سرعت گریزشان كمتر باشد روزی انبساط پایان یافته و كیهان آغاز به انقباض می كند و اگر سرعت گریزشان بیشتر باشد انبساط عالم ادامه خواهد داشت. برای رسیدن به پاسخی قطعی درباره سرنوشت کیهان ما، در آغاز بایستی به چگونگی پیدایش آن پی برد. هم اكنون گروهی از دانشمندان فیزیك در حال بررسی زمان صفر انفجار بزرگ از راه «نظریه ریسمان ها» هستند. نظریه ریسمان ها فرضیه ای نوین است كه هنوز به صورت تجربی ثابت نشده است. بر طبق این نظریه، کیهان در رده ای بنیادی تر از رشته ها یا ریسمان هایی ساخته شده كه با فركانس های مختلف ارتعاش می كنند. پژوهش درباره ماهیت انفجار بزرگ به ظاهر تنها از طریق نظریه ریسمان ها امكان دارد اما زمان پاسخ به چنین پرسشی سخت و دشوار كه بزرگ ترین معمای عالم است مشخص نیست.
نظریه ی مهبانگ (انفجار بزرگ)
شرح گام به گام تاریخ کیهان از دید نظریه ی "مهبانگ" :
آشكار است برای آگاهی از چگونگی نخستین ثانیه ها و یا بهتر بگوییم نخستین اجزای ثانیه های پس از انفجار آغازین نباید از ستاره شناسان پرسید بلكه در این مورد باید به فیزیكدان های متخصص در امر فیزیك ذره ای مراجعه كرد كه در مورد تشعشعات و ماده در شرایط كاملا سخت و غیر عادی جستجو و تجربه می كنند. تاریخ كیهان معمولا به 8 مقطع كاملا متفاوت و نا مساوی بخش می شود:
مرحله نخست ( صفر تا10 به توان 43- ثانیه)
این مساله هنوز برایمان كاملا روشن نیست كه در این نخستین اجزای ثانیه ها چه چیزی تبدیل به گلوله آتشینی شد كه كیهان باید بعدا از آن ایجاد گردد . هیچ معادله اندازه گیری برای دمای بسیار بالا و تصورناپذیری كه در این زمان حاكم بود در دست نمی باشد.
مرحله دوم ( از10 به توان 43- تا 10 به توان 32- ثانیه (
نخستین سنگ بناهای ماده مثلا كوارك ها و الكترون ها و پاد ذره های آنها از برخورد پرتوها با یكدیگر به وجود می آیند. بخشی از این سنگ بناها دوباره با یكدیگر برخورد می كنند و به صورت تشعشع فرو می پاشند. در لحظه های بسیار بسیار اولیه ذره های فرا سنگین - x نیز می توانسته اند به وجود آمده باشند. این ذره ها دارای این ویژگی هستند كه هنگام فروپاشی ماده بیشتری نسبت به پاد ماده و مثلا كوارك های بیشتری نسبت به آنتی كوارك ها ایجاد می كنند. ذره های x كه تنها در همان نخستین اجزای بسیار كوچك ثانیه ها وجود داشتند برای ما میراث مهمی به جا گذاردند كه عبارت بود از : " افزونی ماده در برابر پاد ماده "
مرحله سوم ( از10 به توان 32- ثانیه تا 10 به توان 6- ثانیه (
كیهان از مخلوطی از كوارك ها - لپتون ها - فوتون ها و ذره های دیگر تشكیل شده كه متقابلا به ایجاد و نابودی یكدیگر مشغول بوده و همچنین خیلی سریع در حال از دست دادن دما هستند.
مرحله چهارم ( از 10 به توان 6- ثانیه تا 10 به توان 3- ثانیه (
کمابیش همگی كوارك ها و پاد كوارك ها به صورت پرتو ذره ها به انرژی تبدیل می شوند. كوارك های جدید دیگر نمی توانند در دماهای رو به كاهش به وجود آیند ولی از آن جایی كه كوارك های بیشتری نسبت به پاد كوارك ها وجود دارند برخی از كوارك ها برای خود جفتی پیدا نكرده و به صورت اضافه باقی می مانند. هر 3 كوارك با یكدیگر یك پروتون با یك نوترون می سازند. سنگ بناهای هسته اتم های آینده اكنون ایجاد شده اند.
مرحله پنجم) از 10 به توان 3- ثانیه تا 100 ثانیه (
الكترون ها و پاد الكترون ها در برخورد با یكدیگر به اشعه تبدیل می شوند. شماری از الكترون ها باقی می ماند زیرا كه ماده بیشتری نسبت به پاد ماده وجود دارد. این الكترون ها بعدا مدارهای اتمی را می سازند.
مرحله ششم ( از 100 ثانیه تا 30 دقیقه (
در دماهایی كه امروزه می توان در مركز ستارگان یافت نخستین هسته های اتم های سبك و به ویژه هسته های بسیار پایدار هلیم در اثر همجوشی هسته ای ساخته می شوند. هسته اتم های سنگین از قبیل اتم آهن یا كربن در این مرحله هنوز ایجاد نمی شوند. در آغاز آفرینش عملا تنها دو عنصر بنیادی كه از همه سبكتر بودند وجود داشتند : هلیم و هیدروژن
مرحله هفتم ( از 30 دقیقه تا 1 میلیون سال پس از آفرینش )
پس از گذشت حدود 300000 سال گوی آتشین آنقدر دما از دست داده كه هسته اتم ها و الكترون ها می توانند در دمایی در حدود 3000 درجه سانتی گراد به یكدیگر بپیوندند و بدون اینكه دوباره بی درنگ از هم بپاشند اتم ها را تشكیل دهند . در نتیجه آن مخلوط ذره ای كه قبلا نا مرئی بود اكنون قابل دیدن می شود.
مرحله هشتم ( از یك میلیون سال پس از آفرینش تا امروز (
از ابرهای هیدروژنی دستگاههای راه شیری، ستارگان و سیاره ها به وجود می آیند. در درون ستارگان هسته اتم های سنگین از قبیل اكسیژن و آهن تولید می شوند. كه بعد ها در انفجارهای ستاره ای آزاد می گردند و برای ساخت ستارگان و سیاره ها و زندگی جدید به كار می آیند.
عناصر اصلی زندگی زمینی چه زمانی پدیدار شد؟
برای زمین با توجه به گوناگونی زندگی كه در آن وجود دارد 3 چیز از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده است:
1. از همان ابتدای خلقت همیشه ماده بیشتری نسبت به ضد ماده وجود داشته و بنابراین همواره ماده برای ما باقی می ماند.
2. در مرحله ششم هیدروژن به وجود آمد این ماده كه سبك ترین عنصر شیمیایی می باشد سنگ بنای اصلی كهكشان ها و سیاره ها می باشد. هیدروژن همچنین سنگ بنای اصلی موجودات زنده ای است كه بعدا روی زمین به وجود آمدند و احتمالا روی میلیاردها سیاره دیگر نیز وجود دارند.
3. در مركز ستارگان نخستین هسته اتم های سنگین از قبیل اكسیژن و یا كربن یعنی سنگ بناهای اصلی مورد نیاز برای زندگی به وجود آمدند.
آیا کیهان همواره در حال انبساط خواهد بود؟
جنبش انبساطی یا به عبارت دیگر از همدیگر دور شدن كهكشان ها به هر حال رو به كند شدن است. زیرا جزایر جهانی متعدد در واقع به سمت یكدیگر جذب می شوند و در نتیجه حركت انبساطی آن ها كند تر می شود. اكنون پرسش این است كه آیا زمانی همه ی این حركت ها متوقف خواهد گردید و این عالم در هم فرو خواهد پاشید؟ این مساله بستگی به تراكم ماده در جهان هستی دارد. هر چه این تراكم بیشتر باشد نیرو های گرانش میان كهكشان ها و دیگر اجزای گیتی بیشتر بوده و به همان نسبت حركت آن ها با شدت بیشتری متوقف خواهد شد. هم اکنون چنین به نظر می رسد كه تراكم جرم بسیار كمتر از آن است كه زمانی عالم در حال انبساط را به توقف در آورد. به هر روی این امكان وجود دارد كه هنوز جرم های بسیار بزرگ ناشناخته ای از قبیل ( سیاه چاله های اسرار آمیز) یا ( ابرهای گازی شكل تاریك) وجود داشته باشند و یا نوترینو ها كه بدون جرم به شمار می آیند جرمی هرچند كوچك داشته باشند. اگر این طور باشد در این صورت حركت كیهانی زمانی شاید 30 میلیارد سال دیگر متوقف خواهد شد. در آن زمان كهكشان ها با شتابی زیاد حركت به سوی یكدیگر را آغاز خواهند كرد تا در پایان به شكل یك گوی آتشین بزرگ یكپارچه شوند. آن زمان شاید می باید روی یك انفجار اولیه جدید دیگر و زاده شدن یك کیهان دیگر حساب كنیم. با توجه به سطح كنونی دانش آدمی و میزان پژوهش های انجام شده باید اینطور فرض كرد كه کیهان تا ابدیت انبساط خواهد یافت.
اجزای سازنده ی کیهان تنها حدود 4 درصد کیهان از ماده ، به شكلی كه ما می شناسیم تشكیل شده است ، یعنی ماده معمولی كه ما می شناسیم و در آزمایشگاه وجود دارد، تنها 4درصد همه ی عالم را می سازد. 23درصد کیهان را ماده تاریك سرد تشكیل داده كه دانشمندان داده های خیلی كمی درباره اش دارند و 73 درصد مانده را انرژی تاریك شگفت انگیز تشكیل می دهد كه تقریبا تنها چیزی كه در موردش می دانیم ، این است كه وجود دارد!
ستارهشناسان بر اساس جرم كهكشانها كه از روی رنگشان برآورد میشود، دریافتند كه ستارهها در این كهكشانها با سرعت حدود 400 تا 500 كیلومتر بر ثانیه به گرد مرکز كهكشان میچرخند. در كهكشانهای امروزی ستارهها بزرگترند و كندتر از ستارههای كهكشانهای چگال، با نصف سرعت آنها، حركت میكنند.
زمان برگزاري كارگاه، چهارشنبه 25 ارديبهشتماه 1387 و مكان برگزاري، سالن شهيد قندي وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات واقع در تهران، خيابان دکتر شريعتي، نرسيده به پل سيدخندان خواهد بود. ورود به اين كارگاه براي عموم آزاد است.
عکس روز: راه شيری بر فراز البرز (عکس از بابک امین تفرشی)
دوربین دوچشمی 50 ×10 میلیمتر ضد آب WilliamOptics- Full Apo
دوربین دوچشمی 50 × 7 میلیمتر ضد آب WilliamOptics- Full Apo
دوربین دوچشمی 80 * 20
دوربین دوچشمی 70*15
آسمان پر ستاره ویرایش ششم Starry night Pro plus 6.0
شگفتی های آسمان شب
آسمان پرستاره 5 Starry night pro plus 5
منظومه شمسی The solar system
سیارات بیرونی The Outer planets
سیارات درونی The inner planets
زمین در روزهای دوشنبه و سهشنبه (16 و 17 اردیبهشت ماه) به دورن تودهی باقی مانده از آخرین عبور دنباله دار هالی که در سال 1986 از نزدیکی خورشید عبور کرده است، خواهد گذشت و به همین دلیل پیش بینی می شود که بارش شهابی اتا دلوی با افزایش قابل توجه شهابها یعنی 70 شهاب در ساعت را شاهد باشيم. البته این بارش با اقبال بسیار خوبی روبهرو است و آن هم نبود ماه در آسمان است. صورت فلکی دلو در این شب ساعت 3 و 30 دقیقه از افق شرقی طلوع خواهد کرد و البته شما میبایست کمی صبر کنید تا این صورت فلکی از افق فاصله بگيرد. بهترین زمان برای رصد این بارش از ساعت 4 تا زمان سپيده است .
ثبت رصد شهابها :
2 اکتشافات راديويي
3 ويژگيهاي منابع توليد امواج راديويي
4 آسمان سياه امواج راديويي
5 طولموج، فرکانس و انرژي
6 کارل يانسکي و کشف امواج راديويي فرازميني
6-1 اکتشاف تصادفي
7 چگونگي توليد امواج راديويي
8 سيري در جهان راديويي
8-2 مراکز فعال کهکشاني، منابع غني تابش راديويي
8-3 منظومه شمسي از ديدگاه راديويي
8-3-1 عطارد
8-3-2 زهره
8-3-3 زمين
8-3-4 مريخ
8-3-5 مشتري
8-3-6 زحل، اورانوس و نپتون
8-3-7 سياره كوتوله پلوتو
9 فناوري رادار و کاربردهاي آن در نجوم راديويي
با پيشرفت فناوري فضايي و ارسال ابزارهاي رصد به خارج از جوّ زمين، دانشمندان امروزه قادرند از تمامي فرکانسهاي طيف الکترومغناطيسي براي مطالعه جهان استفاده کنند. بنابراين بسياري از اکتشافاتي که زماني با ابزارهاي راديويي صورت گرفته بودند را امروزه ميتوان به کمک ساير بخشهاي طيف به راحتي مشاهده کرد.
[2] - Miller D.F., “Basics of Radio Astronomy for the Goldstone-Apple Valley Radio Telescope,” California Institute of Technology, Pasadena, California, 1997.
[3] - http://www.jpl.nasa.gov/radioastronomy/
[4] - http://www.nrao.edu/
حالا پاسخ ستاره جون :
!!!
نقشه برداري سه بعدي از ماده تاريك:
گروه بزرگ بين المللي كيهان شناسان در طرحي به نام نقشه برداري تحول كيهان(طرح cosmos) ناحيه اي به وسعت1.6 درجه مربع در آسمان (9 برابر مساحت ماه بدر)را با اسكادراني از تلسكوپهاي زميني و فضايي زير نظر گرفتند.ارزشمندترين ابزار اخترشناسان جهان يعني تلسكوپ هابل نيز وقت 600 دوره مداري خود به دور زمين(هر گردش 90 دقيقه)را در اختيار گذاشت؛طولانيترين زماني كه هابل تاكنون براي يك طرح صرف كرده است.نتيجه كار نقشه اي سه بعدي از ماده تاريك در اين ناحيه از عالم است كه توزيع و تحول آن را در فواصل مختلف كيهاني يعني در دورانهاي مختلف كيهان لايه به لايه نشان ميدهد.
طبق اين نقشه ماده تاريك مانند كهكشانها در ساختاري تور مانند توزيع شده است.
اين ماده كه بخش قابل توجهي از جرم عالم را تشكيل ميدهد تاكنون در هيچ طول موجي ثبت نشده است اما اثرات گرانشي آن به وضوح ديده ميشود.
تراكم جرم ماده تاريك نسبت به ماده عادي يا اتمي 6 برابر است.براي رد يابي ماده تاريك گروه cosmos كار پر زحمت بررسي اثر تراكم جرم پيش زمينه بر نور كهكشانهاي دور دست زمينه را انجام دادند.
جرم پيش زمينه تصوير هزاران كهكشان دور پس زمينه را آشفته ميكند و از آنها كمان يا كمانكهايي ميسازد؛ پديدهاي به نام همگرايي گرانشي كه نخستين بار اينشتين آن را پيش بيني كرد.
با توجه به كهكشان هاي قابل مشاهده پيش زمينه ميتوان تخمين زد كه چقدر جرم نامريي يا ماده تاريك بايد در آن ناحيه از فضا باشد تا همگرايي گرانشي مشاهده شده در دور پستها را توجيح كند و علاوه بر اين جرم را نيز نشان داد و به اين ترتيب لايه به لايه در كيهان جلوتر رفت و نقشه اي از ماده تاريك در فواصل مختلف تا دور دست هاي كيهان را تهيه كرد؛يعني نقشهاي سه بعدي.
نتايج نشان ميدهد ماده تاريك و ماده عادي پس از پيدايش كيهان بر اثر جاذبه گرانشي كنار هم آمده و ساختارهاي امروز را شكل داده اند.
ماده تاريك بازوي گرانشي اصلي شكل گيري كهكشان ها . پيوند اصلي آنها در خوشه هاي كهكشان ها بوده است.با وجود اين هنوز ماهيتاين ماده اسرار آميز را نمي دانيم.
| قالب وبلاگ : قالب وبلاگ |
"نیوتن"
